Devrim sonrası ''ilk sovyet modası’nın” oluşturulmasına popova ve stepanova’nın konstrüktivist yaklaşımlarının etkisi

Influence of constructivistic approaches of popova and stepanova on "first soviet fashion" after revolution

Özet

Sanayi devriminin ardından, Avrupa’da yaşanan sosyo-ekonomik olaylar, değişen dünya görüşü ile birlikte birçok ülkede değişim ve dönüşümlerin sinyallerini vermiştir. 20. yüzyıl başlarında bu değişimin algılama biçimlerine olan etkisi sanatta kendini göstermiş ve birçok sanat hareketinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Sanatçılar natüralist üslubu reddederken ilerici olmak ve kendi çağının anlayışını ortaya koymak için makineleşmeden ilham almışlardır. Ekim Devrimi, üretim biçiminin değişmesini, üreten sınıfın örgütlenmesini beraberinde getirirken; değişen ideolojiye bağlı olarak toplum her alanda yeniden inşa edilmeye başlanmıştır. Kapitalist dünya görüşünün kalıntıları olarak eski düzene ait ne varsa reddedilerek, makineye dayalı üretimi öne çıkaran yeni bir düzenin gücü vurgulanmaya çalışılmıştır. 1920'li yıllardaki bu yeniden inşa sürecinde “İlk Sovyet Modası” olarak bilinen tasarımları üreten Popova ve Stepanova ise Konstrüktivist yaklaşımlarını tekstil tasarımlarına uygulayarak, Sovyet tekstil tasarımlarında önemli bir dönüm noktası oluşturmakla kalmamış baskı desen tarihine ideolojik yaklaşımla üretilmiş tekstil baskı tasarımları kazandırmışlardır. Tekstil baskıcılığındaki desen birikimi, 20. yüzyıl başlarına kadar gelenekten ilham alınan, çoğunlukla da Doğu'ya özgü desenlerin tekrar üretilmeleri ile oluşturulmuştur. Bu desenlerin tekstil tarihine kazandırılmasında ressamların katkıları oldukça fazla olmakla birlikte, tasarımcıdan çok fabrikaların isimlerinin öne çıktığı görülmektedir. 19.yüzyıl sonu ve 20.yüzyıl başlarına gelindiğinde ise çağdaş sanat hareketlerinin, tekstil baskıcılığını etkilediğini ve dönemin avant-garde sanatçılarının kendi anlayışlarını tekstil tasarımlarına da yansıttıkları izlenmektedir. Bu çalışmada sanat yaşamlarına birer ressam olarak başlayıp, “İlk Sovyet Modasının” oluşturulmasında moda ve tekstil tasarımcıları olarak çalışan Popova ve Stepanova’nın, Konstrüktivist sanat anlayışlarını yansıttıkları çalışmalarına değinilecektir.

Abstract

Socio-economic developments in Europe following Industrial Revolution signalled renovations and transformations as well as changing mentalities in many nations. Influence of such changes on ways of perception was reflected in arts, causing a variety of artistic movements to appear. Rejecting naturalistic styles, artists were inspired by mechanization to be progressive and express their own contemporary understanding. October Revolution brought about organisation of working class and transformation of way of production, beginning to reconstruct community in every field based on the changed ideology. Whatever remained following ancient capitalist teachings was entirely turned down and power of the new system based on output of machinery was emphasized. Applying their Constructivist approaches to textile designs, Popova and Stepanova who performed the designs called "The First Soviet Fashion" not only became an important milestone in Soviet textile designing but also created textile printing designs produced by ideologic approach to printing history. Inspired by tradition which survived until early 20th century, collection of textile printing designs were formed by reproduction of patterns unique to Orient. Although such patterns were added to textile history by precious efforts of artists, names of textile factories appeared much more than titles of artists. Late 19th and early 20th centuries witnessed that contemporary artistic movements influenced textile printing designing and avant-garde artists projected their approaches upon such textile printing works. The study touches on the works that Popova and Stepanova expressed their Constructivist art concepts who started their career as artists and then worked as fashion and textile designers in creating "The First Soviet Fashion".