Para Vakıflarının Temel Prensipleri ve Yönetimi

Özet

Sosyal boyutu ağır basan bir kurum olarak para vakıflarının İslam medeniyetinde önemli bir yeri vardır. Tarihi süreç içerisinde toplumun kamusal ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli fonksiyonlar üstlenen bu kurumların kendine özgü kuruluş, yönetim ve işleyiş yöntemleri vardır. Para vakıflarının amaçları, yapıları ve işlevleri geniş bir literatür yelpazesinde tartışılmıştır. Bu makale, sürdürülebilir, uzun soluklu hayır işleri gerçekleştirmek için dini, işletme ve toplumsal mantığı birleştiren özgün bir hayırseverlik perspektifi sunan Osmanlı para vakıflarının özelliklerini tartışmaktadır. Bu makalede, para vakıfları için üç temel prensip olduğunu iddia ediyoruz: (i) hayır işlerinin kalıcılığı, (ii) faaliyetlerin sürdürülebilirliği ve (iii) toplumsal katkı. Kâr amacı gütmeyen kurumlar olarak para vakıfları, sürdürülebilir kalkınma, toplumsal refah ve kamusal hizmetlerin icrasında üçüncü sektör gibi yer almışlardır. Bununla ilgili tarihi süreç içerisinde oluşan tecrübi birikim ve Osmanlı dönemi uygulamaları, günümüzün ekonomik ve sosyal sorunlarını çözmek için de değerli çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract

As an Islamic philanthropic institution with a predominant social dimension, cash waqfs had played animportant role in Muslim societies in the history. With their original establishment, management andoperation methods, they have undertaken important functions in meeting societal needs during thehistorical process. Goals, structures and functions of the cash waqfs have been discussed in a wide rangeof literature. This article discusses on the characteristics of Ottoman cash waqfs which present an originalphilanthropic perspective that engages religious, business and societal logics to perform sustainable, longstanding charities. In this article, we argue that there were three main principles existed for cash waqfs:(i) permanency of the charitable work, (ii) sustainability of operations and (iii) societal contribution. Asnon-profit institutions, cash waqfs had acted like a third sector to contribute in sustainable development,social welfare and public services. The experience and Ottoman period implementations in the historicalprocess also offer valuable implications for solving today's economic and social problems.