Uluslararası hukukta insancıl müdahale ve Libya örneği: Suriye'de yaşanan ya da yaşanacaklar için dersler

Humanitarian intervention in international law and Libya case: Lessons for Syria today and tomorrow

Özet

Libya müdahalesi ve Suriyedeki iç savaş, insancıl müdahaleyi, uluslararası hukukun bu tür birkuvvet kullanmaya izin verip vermediği anlamında, önemli bir tartışma konusu haline getirmiş-tir. BMnin kuruluşundan sonra gerçekleşen müdahalelerin kuvvet kullanma yasağına insancıltemelde bir istisna yaratıp yaratmadığına ilişkin tartışmalar uluslararası hukukta bir karşılıkbulamamıştır. 1990lı yıllarda böyle bir insancıl müdahale istisnası, devletlerin uygulamaları veöğretinin görüşleri çerçevesinde yeniden ele alınmış ve meşru insancıl müdahale ve Koruma So-rumluluğu yaklaşımları ile meseleye bir cevap aranmıştır. Bu yaklaşımların, kuvvet kullanma ya-sağının kapsamını ve istisnalarını belirleyen kurallar ile bağdaştığı söylenemez. Libya müdahalesibu durumun önemli bir göstergesidir. Suriyede devam eden iç savaş, insancıl müdahale dışındada yolların aranması gerekliliğini gündeme getirmektedir.

Abstract

Te Libya intervention and civil war in the Syria renders humanitarian intervention a crucialmatter for discussion on the way whether or not international law allows this kind of use of force.After establishing of the UN, international law order does not reply in the afrmative way to thediscussion about humanitarian interventions as a new exception to the prohibition of the use offorce. Such an exception based of humanitarian intervention in the 1990s has been referred onceagain with the approaches of legitimate intervention and responsibility to protect in the lightof state practices and writings of scholars. It is quite clear that these approaches are not compat-ible with the well-established rule of the prohibition of the use of force and its strictly defnedexceptions. Te Libya intervention is an important benchmark test for that picture. Ongoing civilwar in the Syria, on the other hand, evidences the necessity for alternative measures other thanhumanitarian intervention.