IRAKSAK DÜŞÜNME ÖZ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ’NİN GELİŞTİRİLMESİ

Özet

Bu araştırmanın amacı, 18 yaş üstü, yetişkinlerin ıraksak düşünme öz değerlendirme düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmektir. Iraksak düşünme becerileri, yaratıcı düşünme ve yenilikler üretme ile ilişkilidir. Iraksak düşüncenin değerlendirilmesi için geliştirilmiş farklı testler bulunmaktadır. Bu araştırmada geliştirilen ölçme aracında, birey kendisini değerlendirmektedir, kişiler kendilerini ıraksak düşünce bağlamında ne düzeyde yeterli gördüklerini ortaya koymaktadır. Çalışmanın amaçları doğrultusunda 28 maddeden oluşan deneme formu katılımcılara uygulanmıştır. Oblik döndürme yöntemine dayalı açımlayıcı faktör analizi çalışmaları ölçeğin 21 maddeli, iki faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Alt boyutlar; akıcılık ve öznellik olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin akılcılık alt boyutunun özdeğeri 6.90, öznellik alt boyutunun özdeğeri 3.94 olarak bulunmuştur. Elde edilen iki faktörlü yapının toplam varyansı % 50.66 düzeyindedir. Ölçeğin tamamına ait cronbach α güvenirlik katsayısı .91 iken alt boyutlara ait cronbach α güvenirlik katsayısı akılcılık için .92 öznellik için .85’dir. Ayrıca madde toplam korelasyonları tüm maddeler için .50’nin üzerindedir. Sonuç olarak geçerlik ve güvenirliğe ilişkin bulgular ulaşılan nihai formun, ıraksak düşünce öz değerlendirme düzeyini ölçebileceğine işaret etmektedir. Bu çalışmadan elde edilen ölçek, bireylerin ıraksak düşünme becerilerini değerlendirmelerine olanak sağlamaktadır. Iraksak düşünme gibi farklı düşünme becerilerini değerlendiren ölçüm araçlarının sayısının arttırılması, konu ile ilgili modellerin ve teorilerin geliştirilmesine olanak sağlayabilir. Iraksak Düşünme Öz Değerlendirme Ölçeği'nin yaratıcılık ve ıraksak düşünme ile ilgili çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract

The aim of this study is to develop a scale for determining the divergent thinking self-assessmentlevels of adults over 18 years of age. In line with the aim of the present study, a 28-item-trialform was applied to the participants. Exploratory factor analysis based on the method of obliquerotation revealed that the scale had a 21-item and two-factor components structure. Subdimensions are entitled as rationality and subjectivity. The eigenvalue of the rationality subdimension was found to be 6.90. The eigenvalue of the subjectivity sub-dimension was found tobe 3.94. The total variance of the two-factor structure was found to be about 50.66%. TheCronbach coefficient score for the whole scale was.91. The Cronbach coefficient reliability scoresfor the sub-scales of rationality and subjectivity were .92 and .85, respectively. Moreover, itemcorrelation coefficients were above .50 for all the items of the form. Consequently, validity andreliability analysis indicate that the final form can measure the levels of divergent thinking selfassessment of the participants. The Divergent Thinking Self-Assessment Scale may provide anopportunity to reveal whether there is a relationship between self-assessment scale andperformance assessment scale on divergent thinking, which can be a suggestion for furtherstudies. The Divergent Thinking Self-Assessment Scale is considered to contribute to the studiesrelated to creativity and divergent thinking.