Orman yollarının Karaçam ormanlarındaki Ips sexdentatuszararı üzerine etkiler

Özet

Türkiye’de genellikle dağlık ve engebeli arazilerde bulunan orman alanlarının işletmeye açılmasında en önemli transport tesisi orman yollarıdır. Orman yolları hem inşaası hem de kullanımı sırasında içinde bulundukları orman ekosistemine önemli zarar vermektedir. Orman ekosisteminde oluşabilecek deformasyonlar Dünya ormanlarında olduğu gibi ülkemiz ormanlarında da önemli risk faktörü olan kabuk böceklerinin zarar durumunu artıracak yönde etkilemektedir. Kabuk böcekleri türlerinden Ips sexdentatus(Boerner) (Coleoptera, Curculionidae, Scolytinae) konifer ormanlarında tehlike oluşturabilen ve ormanların sürekliliğini tehdit eden önemli türlerden biridir. Türkiye, Kastamonu İli Gölköy İşletme Şefliğinde yürütülen bu çalışmada Karaçam (Pinus nigra Arnold) meşcerelerinde etkin zarar yapan I. sexdentatus’un arız olduğu alanın en yakın orman yoluna olan mesafesine, bakı durumuna (gölgeli-güneşli) ve bazı meşcere özelliklerine (çağ-kapalılık) göre zarar etki durumunun değişip değişmediği değerlendirilmiştir. Bu amaçla, 400 m2büyüklüğündeki 45 örnek alanın ArcGIS yazılımı yardımı ile bakı durumları belirlenmiş, alana ait yol şebeke planı kullanılarak herbir örnek alanın merkezinin orman yollarına olan mesafeleri tespit edilmiştir. Buna göre, çalışma alanında orman yoluna 0-100 m mesafede bulunan ağaçların daha yüksek oranda böcek zararına uğradığı belirlenmiştir. I. sexdentatus’un hektardaki zararı oranı %16’dır. 16-20 cm çap kademesinde bulunan ağaçların daha fazla zarar gördüğü tespit edilmiştir. İki ayrı bakı (güneşli ve gölgeli), üç ayrı tepe kapalılığı (1-2-3) ve iki ayrı eğim grubu (%0-15, %15

Abstract

Forest roads are important transportation equipment through forested areas in the rugged,mountainous terrain of northern Turkey. Forest roads harm forest ecosystems due to boththe manner in which they are established and how they are used afterwards. Damage totrees that occur during road construction through forests stresses trees, which facilitatesoutbreaks of bark beetle populations. Bark beetles are significant risk to the health andproductivity of Turkish pine forests and to pine forests worldwide. In particular, Ipssexdentatus (Boerner) (Coleoptera, Curculionidae, Scolytinae) is a particularlydestructive species of bark beetle in Turkish forests. Their damage to coniferous treesthreatens the sustainability of the forest ecosystems. This study primarily aims to assessthe intensity of damage that I. sexdentatus inflicts on Pinus nigra J.F.Arnold standsrelative to several parameters: the distance to the nearest forest road, aspect (shady -sunny), slope (0–15% or >15%), and other stand characteristics. In this study, we showhow damage by an I. sexdentatus infestation in pure black pine stands varies withdistance to forest roads and in situ edaphic factors. We sampled 45 plots (400 m2each),slope, aspect and distances to the nearest forest road was determined using ArcGISsoftware and the region’s road network overlays. Results showed that trees located within100 m from the nearest forest road were the most severely damaged ones. The intensity ofI. sexdentatus damage was about 16% in a hectare. Trees that were in 16–20 cm diameterclass were damaged more often. I. sexdentatus damage did not show any significantcorrelation with the slope, aspect or degree of canopy closure.