Dil lateralizasyonunu belirlemede fonksiyonel MRG

Andaç HAMAMCI, Aykut Canan BİNGÖL, Nazire AFŞAR, İlhami KOVANLIKAYA, Mutlu CİHANGİROĞLU, Oğuz TANRIDAĞ, Nurinisa NEYZİ, Geysu KARLIKAYA

Özet

Bilimsel zemin: Hemisferik dil dominansı belirlenmesi özellikle cerrahi öncesi epilepsi hastalarının değerlendirilmesinde önemlidir. Son yıllarda fonksiyonel nörogörüntüleme çalışmalarındaki gelişmeler dil fonksiyonu lateralizasyonunun non-invasiv olarak değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Amaç: Bu çalışmada amaç f-MRG ile hemisferik dil dominansını belirlemede kullanılabilecek farklı yöntemlerden biri olan kelime üretimi işlevinin rolünü araştırmaktır. Gereç ve yöntemler: Bu amaçla Yeditepe Üniversitesi Hastanesi'nde 9 sağlıklı gönüllü (6'sı sağ, 3'ü sol elini kullanan) ile sağ elini kullanan 4 mesial temporal skleroz olgusu çalışmaya alınmıştır. Öncelikle tüm olgulara dominant el indeksleri "Edinburgh Handedness Inventory" ile belirlenmiştir. f-MRG çekimleri 3 Tesla MR cihazında echoplanar görüntüleme yöntemiyle bold tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çekim aktif (taskb/e kontrol epoklarından oluşan 4 blok halinde toplam 180 sn. süre ile yapılmıştır. Kelime üretimi için hazırlanan sorular projektörle MR karşısındaki bir perdeye arkadan yansıtılmış ve gönüllünün karşısına göz hizasına yerleştirilen bir aynadan görmesi- sağlanmıştır. Sonuçların analizi için sol ve sağ hemis-ferde aktif olan nokta (voxel) sayısı kullanılarak lateralizasyon indeksleri hesaplanmıştır. Sonuçlar: Sağ elini kullanan 10 olgunun 9 tanesinde sol hemisferde dil dominansı saptanmış iken sol elini kullanan olgularda 2/3 oranında atipik hemisferik dil dominansı saptanmıştır. Yorum: Bu çalışmada Türkiye populasyonunda f-MRG ile hemisferik dil dominansı belirlenmiştir. Kelime üretimi işlevinin hemisferik dil dominansını belirlemek amacıyla kullanılabileceği düşünülmüştür.

Abstract

Functional MRI in Determining Language Lateralization Scientific background: Hemispheric language dominance studies are important during the presurgical evaluation of epileptic patients. With the advent of neuroimaging techniques, it has become possible to non-invasively measure the laterality of language functions in the brain with functional magnetic resonance imaging (f-MRI). Objectives: The aim of this study was to evaluate the role of a word production test in determining hemispheric language dominance using f-MRI. Materials and methods: 9 healthy volunteers (6 right handed, 3 left handed), and 4 patients with mesial temporal sclerosis were included in this study. All subjects handedness were first evaluated with the "Edinburgh Handedness inventory". f-MRI imaging was performed with BOLD technique with a 3 T MR imager equipped with echo-planar (EPI) acquisition. The block paradigm alternated four periods, each one composed of a task and control epoch with a total duration of 180 sec. Questions for the word production task were projected to a screen and were seen by the patient through a mirror centered above the subjects eyes. The lateralization indices were calculated using the active voxels in both hemispheres.Results: All but one of the right handed subjects, 9/10 displayed left hemispheric dominance for language, while atypical language dominance was determined in 2/3 of the left handed subjects. Conclusion: In this study hemispheric language dominance was determined in a Turkish population with f-MRI. The results of this f-MRI study have shown that a word generation task is reliable for determining the hemispheric language dominance.