Primer ve sekonder intrakraniyal hipotansiyon: Klinik izlem, MRG ve radyoizotop sisternografi bulguları

Primary and secondary intracranial hypotension: Clinical, MRI and radioisotope cisternography findings

Deniz YERDELEN, Tülin YILDIRIM, Başak KARAKURUM, Naime ALTINKAYA, Ali Fuat YAPAR, Özlem ALKAN

Özet

AMAÇ: Çalışmamızda intrakraniyal hipotansiyonda manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve radyoizotop sisternografi bulguları, klinik izlem ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. YÖNTEMLER: Merkezimizde intrakraniyal hipotansiyon tanısı konulan 15 hasta geriye dönük olarak değerlendirildi. Olgulara ait beyin omurilik sıvısı (BOS) açılış basıncı ve BOS analizi sonuçları, beyin ve spinal MRG ve radyoizotop sisternografi bulguları incelendi, klinik izlem ve tedavi sonuçları tartışıldı. BULGULAR: Yaş ortalaması 37 olan 15 olgunun (11’i kadın, 4’ü erkek) 11’inde primer (spontan), dördünde sekonder intrakraniyal hipotansiyon saptandı. Olguların 14 (%93.3)’ünde postüral baş ağrısı izlendi. Bir (%6.6) olguda baş ağrısının postüral özelliği yoktu. Baş ağrısına ek olarak olguların 5 (%33.3)’inde bulantı-kusma, 1 (%6.6) olguda çift görme, 1 (%6.6) olguda boyun ağrısı, 1 (%6.6) olguda baş dönmesi mevcuttu. Beyin MRG’de 12 (%85.7) olguda dural kalınlaşma, 5 (%35.7) olguda hipofiz bezinde genişleme, 3 (%21.4) olguda beyinde aşağıya doğru yer değiştirme, 2 (%14.2) olguda subdural hematom, 2 (%14.2) olguda subdural efüzyon saptandı. Spinal MRG altı olgunun 5 (%83.3)’inde normaldi, 1 (%16.6)’inde meningeal kalınlaşma bulundu. Radyoizotop sisternografide dokuz olgunun 8 (%88.8)’inde BOS kaçağı saptandı. Lomber ponksiyonda BOS açılış basıncı dokuz olgunun 8 (%88.8)’inde ≤ 60 mmH2O bulundu. BOS proteini 3 (%33.3) olguda yüksek bulundu. Konservatif tedavi ile 8 (%53.3) olguda tam klinik düzelme sağlandı. Konservatif tedavi ile düzelmeyen 7 (%46.6) olguya kan yaması uygulandı ve bunlardan altısında tam klinik düzelme sağlandı. SONUÇ: Postüral baş ağrısı, BOS açılış basıncının düşüklüğü ve karakteristik MRG bulguları intrakraniyal hipotansiyon tanısı için önemli kriterlerdir. Radyoizotop sisternografi BOS kaçağının saptanmasında faydalıdır. Konservatif tedavi ile düzelmeyen olgularda otolog kan yaması uygulanmalıdır.

Abstract

OBJECTIVE: It was aimed to evaluate the clinical features, magnetic resonance imaging (MRI) and radioisotope cisternography findings and results of the treatment in intracranial hypotension. METHODS: Fifteen patients diagnosed with intracranial hypotension were evaluated retrospectively. The opening pressure and analysis of cerebrospinal fluid (CSF), cerebral and spinal MRI and radioisotope cisternography findings, clinical features, and results of the treatment are discussed. RESULTS: The mean age of 15 patients, 11 women and 4 men, was 37 years. Eleven patients had spontaneous (primary) and 4 had secondary intracranial hypotension. Fourteen (93.3%) patients had orthostatic headache, and 1 (6.6%) patient’s headache did not have a postural feature. In addition to the headache, 5 (33.3%) patients had nausea and vomiting, 1 patient had diplopia, 1 had neck pain, and 1 had vertigo. Cerebral MRI revealed dural thickening in 12 (85.7%) patients, enlarged hypophysis in 5 (35.7%) patients, brain sagging in 3 (21.4%) patients, subdural hematoma in 2 (14.2%) patients, and subdural effusion in 2 (14.2%) patients. Spinal MRI was normal in 5 (83.3%) of 6 patients, and it showed meningeal thickening in 1 (16.6%). Radioisotope cisternography revealed CSF leak in 8 (88.8%) of 9 patients. CSF opening pressure was ≤ 60 mmH2O in 8 (88.8%) of 9 patients. CSF protein was increased in 3 patients. Complete improvement was obtained with conservative treatment in 8 (53.3%) patients. Seven (46.6%) patients who did not improve with conservative treatment were administered epidural blood patching, and 6 of these 7 patients improved completely. CONCLUSION: Orthostatic headache, low CSF opening pressure and characteristic MRI findings are essential criteria for diagnosis of intracranial hypotension. Radioisotope cisternography is useful to detect CSF leak. In patients who do not improve with conservative treatment, autologous blood patch should be applied.