İlaca bağlı hiperkaleminin nadir bir nedeni olarak primidon kullanımı

Barış ESER, Mehmet Deniz AYLI, Özlem YAYAR, Bülent ERDOĞAN, Zafer ERCAN, Mehmet BÜYÜKBAKKAL, Özgür MERHAMETSİZ, Aysun KUTLUGÜN, Hadim AKOĞLU

Özet

Hiperkalemi yaşamı tehdit eden ciddi bir elektrolit bozukluğudur. Yaşa bağlı glomerüler fi ltrasyon hızında azalmadan dolayı yaşlılar hiperkalemiye daha yatkındır.Diabetes mellitus, hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığı bulunan, amlodipin ile bazal insülin kullanan 81 yaşındaki kadın hastaya esansiyel tremor nedeniyle primidon 250 mg 1/8 tb başlandı. İlaç başlandıktan 2 gün sonra serum potasyum değeri 5,3 mEq/L'den 7,6 mEq/L'ye yükseldi. İdrar potasyum düzeyi:11,4 mEq/L, transtübüler potasyum değişkenliği (TTPD) %2.1 saptandı. Hiperkalemiye neden olabilecek yeni gelişen bir faktör bulunamaması nedeniyle hastaya başlanan primidon kesildi. İlaç kesildikten 7 gün sonra serum potasyum düzeyi normale döndü. Hiperkalemi patogenezinde başlıca hücre içi ve dışı potasyum dağılım düzensizliği ile potasyum alım ve atılım dengesizliği rol oynamaktadır. TTPD'nin %5'in altında olması aldosteron eksikliği ya da etkisizliğini düşündürür. Olgumuzda TTPD'in düşük bulunması ilaca bağlı gelişen mineralokortikoid aktivite yetersizliğini düşündürmektedir. Yaşlı ve potasyum yüksekliğine neden olabilecek eşlik eden hastalığı bulunan ya da serum potasyum değeri sınırda olan hastalarda, yeni gelişen hiperkaleminin etiyolojisinde primidon gibi hiperkalemi yapıcı etkisi iyi bilinmeyen ilaçların neden olabileceği akılda tutulmalıdır.

Abstract

Hyperkalemia is a life-threatening electrolyte disorder. Elderly patients are more prone to developing hyperkalemia due to age-related decline in glomerular fi ltration rate.An 81-year-old female patient previously diagnosed as having diabetes mellitus, hypertension and chronic kidney disease who was on amlodipine and basal insulin therapy, was administered primidone 31.25 mg/day orally for the treatment of essential tremor. After 2 days, serum potassium increased to 7.6 mEq/L from the baseline level of 5.3. Urinary potasium level was 11.4 mEq/L, and transtubular potasium gradient (TTKG) 2.1%. Since no predisposing factor for hyperkalemia could be detected, primidone was discontinued. After 7 days, the serum potassium level returned to normal. Irregular distribution of potassium between the intracellular and extracellular space and imbalance between intake and excretion are the main factors in hyperkalemia pathogenesis. A TTKG value