TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE dIydI VE mIştI BİÇİM BİRİMLERİ ÜZERİNE

Özet

DIydI ve mIştI ekleri Türkçe dil bilgisi kitaplarında hikâyekategorisinde değerlendirilirken bazı çalışmalarda geçmişte bitmişlikbildiren ekler olarak belirtilir. Her iki ekin aynı işlevde kullanıldığınıbelirten çalışmalar olduğu gibi aralarında işlev farkının olduğuna değinenaraştırmacılar da vardır. Öte yandan bu eklerin Türkiye Türkçesi yazıdiliyle ağızlarında kullanım sıklıkları bakımından farklılıkları gözeçarpmaktadır. Ayrıca iki yüklemleştirici zaman ve görünüş açısındanbitmişlik kategorisinde değerlendirilebilirken geçmişteki odaklılıkderecesi bakımından da eklerin farklılıkları görülebilmektedir. Diller,bitmişlik görünüşü açısından çeşitli sınıflamaya tâbi tutulmakta, Türkçedede buna yönelik farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, -mIştI veDIydI birimlerinin yazı dili ve ağızlardaki kullanım sıklıkları, aralarındakiişlev farkı ortaya konacak; bu iki ek, Türkçede bitmişlik veya deneyimlibitmişliği ifade etmesi yönüyle ele alınacaktır.

Abstract

While DIyDI and mIştI suffixes are handled inTurkish grammar books in pluperfect category, they are referred in somestudies as suffixes that state past perfect. Although there are studies whichindicate both suffixes are used for the same function, there are also someother researchers who state they have some functional differences.Besides, the differences in the frequency of occurence of these suffixes inTurkish literary language and local dialects draw the attention. Moreover,while two predicative could be handled in perfect category in terms oftense and aspect, their differences could be seen with regards to perfectfocality degree. Languages are classified from the point of perfect aspectand differences about them can also occur in Turkish. In this study,frequency of occurence of -mIştI ve DıydI units in literary language andlocal dialects and the functional differences between them will bepresented, also these two suffixes will be handled in terms of expressingpast perfect and experiential perfect in Turkish.