Türkiye'de Bilimsel Elektronik Dergiler

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki bilimsel elektronik dergilerin profilini oluş turmaktır. Çalışmada öncelikle, “bilimsel elektronik dergi” ölçütüne uyan dergiler belirlenmiştir. Belirlenen dergilerin bir envanteri oluşturulmuş, bu envanter üzerinde Türkiye profilini belirlemeye yönelik analizler yapılmıştır. Belirlenen ölçütlere uyan toplam 253 dergi tespit edilmiştir. Bunların %60’ı üniversitelerce yayımlanmaktadır. Sadece elektronik ortamda yayımlananların oranı %10’dur. Mevcut dergilerin üçte ikisinin 2000 yılından sonra e-yayıncılığa başladığı, toplam dört derginin 20 yıl ve üzeri sayısının elektronik ortamda bulunduğu görülmü ştür. E-yayıncılığın ülkemiz için “yeni” olmasının doğal bir sonucu olarak teknolojinin, işlemlerin ve işlevlerin tamamına entegre edilmediği gözlemlenmiştir. Örneğin, dergi içeriklerine erişim noktaları sınırlı olup, tarama özelliği dergilerin sadece %39’unda mevcuttur. Yine dergilerin sadece %19’unun çevrimiçi makale başvurusu kabul ettiği saptanmıştır. Konu ve yayın dili dağılımları incelendiğinde, sağlık bilimleri (%37) ve sosyal bilimler (%34) alanlarındaki dergilerin mevcut dergilerin üçte ikisinden fazlasını oluşturması diğer disiplinlerin bu disiplinlere göre oldukça “ağır” davrandığı ve Türkçe dışındaki dillerin de ülkemiz dergilerinde bilimsel iletişim dili olarak desteklendiği gözlemlenmiştir (sadece Türkçe yayın yapan dergilerin oranı %39’dur). Mevcut dergilerin %94’ü ücretsiz, bir başka ifadeyle açık erişimlidir.

Abstract

This study aims to establish the profile of Turkish scholarly electronic journals. Initially, scholarly electronic journals were identified. Then, the journals’ inventory was established and analyses for establishing a country profile were performed by using the data gathered from the inventory. Some 253 “scholarly electronic journals” were identified, and 60% of those journals are published by Turkish universities and 10% of them are electronic only. Two-thirds of the present journals have started e-publishing after the year 2000 and only four journals’ back issues go back to 20 years or earlier. It is observed that, information technology is not being fully integrated into the function and process of e-publishing. For example, access points to journals’ contents are limited: only 39% of the journals facilitate search in current and back issues. Again, just 19% of the present journals accept online article submission. Examination of subjects and languages of journals has shown that researchers in health sciences (37%) and social sciences (34%) are the two major groups that strive to publish in electronic journals. Other subject groups are in a slow transformation process. Languages other than Turkish are also used for scholarly communication in Turkish journals (39% of journals are in only Turkish). Some 94% of journals provide open access.