Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 75
ŞAH İSMAİL HATAYİ, PİR SULTAN ABDAL VE KUL HİMMET'İN ŞİİRLERİNDE İSLAM ÖNCESİ İNANÇ MOTİFLERİ
- Sayfa
- 49–75
- DOI
- —
Özet
Kadim bir maziye sahip olan, geniş bir zaman diliminde ve oldukça geniş bir coğrafyada var- lık gösteren Türkler, yüzyıllar içerisinde yaşadıkları ve sahip oldukları topraklar üzerinde,birtakım farklı dinlerin, inançların ve kültürlerin etkisi altında kalmışlardır. Uzun bir tarihîsüreç içerisinde eski/yeni birçok inanç ve kültürle bir arada yaşama, Türk toplum yapısındayerinde benzetme ile tam bir kültür ve inanç mozaiki oluşturmuştur. İslam dinine gelinceyekadar Animizm, Şamanizm, Budizm, Maniheizm ve semavi dinler gibi inanç sistemleri ile buinanç sistemlerine bağlı kült, âdet ve pratikler Türklerin düşünce dünyalarının ve buna bağlıolarak da tutum, davranış ve yaşam tarzlarının şekillenmesinde son derece etkili ve belirleyiciolmuştur. Söz konusu İslam öncesi inanışlar ve inanışlara bağlı pratikler varlıklarını hayatınfarklı alanlarında göstermişlerdir. Bu alanlardan bir tanesi de edebî metinlerdir. Alevî Bek- taşî kültürü ve buna bağlı olarak edebiyatı İslam öncesi inanç sistemlerinin en çok varlık gös- terdiği sahalardandır. Bu çalışmada Alevî- Bektaşî şiirinin en güçlü ve büyük seslerinden olanaynı zamanda Alevîliğin Yedi Ulu Ozanı arasında zikredilen Şah İsmail Hatayî, Pir SultanAbdal ve Kul Himmetın şiirlerinde İslam öncesi inançlar ve buna bağlı motifler incelenerekAlevî Bektaşî şiirinin inanç ve kültür zemini ortaya konmaya çalışılacaktır. Çalışma şairlerinçeşitli yazarlar tarafından derlenmiş olan şiirlerinden hareketle 1321 şiirin incelenmesi vebunun neticesinde ortaya çıkan malzemenin yorumlanmasıyla şekillenecektir.
Abstract
Turks having a history of quite ancient and presence in a wide geography in a large amountof time has remained in the effect of a number of different religions, faiths and cultures onthe land where they lived and had for centuries. In a long historical process, the old/newmulti-faith coexistence and culture, with a full analogy place in the social structure of Tur- kish culture and faith have created mosaics. Until to Islam, animism, shamanism, Buddhism,Manichaeism and monotheistic religions as belief systems and the cult, customs and prac- tices linked to these belief systems has been extremely effective and decisive in shaping theTurkish world of thought and consequently the attitudes, behaviors and their way of life. Pre-Islamic beliefs and practices linked to beliefs in different areas of life showed their pre- sence. One of these areas is the literary texts. Alewi-Bektashi literature of pre-Islamic cultu- re and consequent belief system is one of the areas where they are mostly present. In thisstudy, pre-Islamic beliefs found in the poems of Shah Ismael Hatayi, Pir Sultan Abdal andKul Himmet, all of whom were among the most powerful and great sounds at the same timeand mentioned in Seven Greatest Poets of Alewism and the related motifs will be studiedand faith and culture ground of Alewi-Bektashi poems will tried to be revealed. The studywill comprise the reviews of 1321 pieces of poetry compiled by a variety of writers and theinterpretations based on these reviews.