SULTAN-ŞAİR OLARAK YAVUZ SULTAN SELÎM

Özet

Yavuz Sultan Selîm, II. Bâyezid’in oğlu olup Osmanlı Devleti’nin dokuzuncupadişahıdır. Fetihlerle dolu sekiz yıl (1512-1520) süren saltanatı boyunca YavuzSultan Selîm, şiir yazmış ve şairleri himaye etmiştir. Osmanlı padişahları, OsmanlıDevleti’nin kuruluşundan itibaren şairleri desteklemiş; onları daima kendilerine yakıntutmuşlardır. Bunu yapmalarındaki amaç, devletin kültür seviyesini yükseltmektir.Küçük yaştan itibaren özel bir eğitimle yetişen Yavuz Sultan Selîm, Trabzon’dasancak beyliği yaptığı zamanlardan beri şiirle meşgul olmuş ve kendisine şiir sunanşairlere ihsanda bulunmuştur. Osmanlı Devleti’nin başına geçtiğinde ise himayesindekişairleri beraberinde seferlere götürmüş ve fethettiği yerlerdeki sanat erbabını Osmanlıülkesine getirmiştir. Farsça bir Dîvân sahibi olan Yavuz Sultan Selîm, şiirlerinde“Selîmî” mahlasını kullanmıştır. Yavuz’un şiirleri, klâsik Türk edebiyatı içindedeğerlendirilmektedir. Klâsik Türk edebiyatı şairleri, şiirlerinde daima “âşık” konumundaolup “ma’şûk” için şiir yazmışlardır. Yavuz Sultan Selîm de şiirlerinde diğerklâsik Türk edebiyatı şairleri gibi âşık konumundadır; fakat padişah kimliğini de muhafazaetmiştir. Şiirlerinde her iki kimliği bir araya getirerek bir sultan-şair portresiçizmiştir. Çalışmada, Selîmî’nin çizmiş olduğu sultan-şair portresi FarsçaDîvân’ında yer alan gazellerden hareketle incelenecektir.

Abstract

Selim I who is son of Bayezid II was the ninth sultan of Ottoman Empire. During the reign which lasted eight years (1512-1520) Selim I wrote poems, and patronized the poets. The Ottoman sultans supported the poets since the foundation of the Ottoman Empire. The purpose was to raise the cultural level of the state. Selim I who grew up with a special education from a young age has been interested in poetry since the time he was a sanjak lord in Trabzon. When he became the head of the Ottoman Empire, he went on a campaign with the poets, and brought the artists from the countries which conquered to the Ottoman country. Selim I who has a Persian Divan wrote his poems with the name “Selîmî”. The poems of Selim I are considered in classical Turkish literature. Poets of classical Turkish literature have always written the poems for the (beloved) “ma’şûk” as being a (lover) “âşık”. In his poems, Selim I is not only lover, but also sultan. He has preserved both identities, and constituted a portrait of a sultan-poet. In this study, the portrait of the sultan-poet which is drawn by Selîmî will be examined from the ghazels in Persian Divan.