BİLİŞSEL-DAVRANIŞÇI YAKLAŞIMA DAYALI GRUP TERAPİSİ PROGRAMININ GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLERDE DEPRESİF BELİRTİ VE UMUTSUZLUK DÜZEYLERİNE ETKİSİ

EFFECTIVENESS OF COGNITIVE BEHAVIORAL APPROACH-BASED GROUP THERAPY PROGRAM ON DEPRESSIVE SYMPTOMS AND HOPELESSNESS IN VISUALLY IMPAIRED INDIVIDUALS

Özet

Bu çalışmanın amacı, depresif belirti ve umutsuzluk düzeylerine yönelik bilişsel-davranışçı bir grup terapi programı hazırlamak ve görme yetersizliği olan bireylerde programın etkililiğini değerlendirmektir. Bu etkinin değerlendirilmesi için yarıdeneysel bir yönteme başvurulmuş, kontrol grupsuz öntest - sontest deneme modelikullanılmıştır. On oturumdan oluşan 90 dakika süren programda, kendini gözlemleme, yarar zarar analizi, kanıtları inceleme, kendi kendini eleştirmeye karşı çıkma, nefes egzersizleri, olumsuz otomatik düşünceleri yakalama, psiko-eğitim gibibilişsel yöntemler kullanılmıştır. Program, İstanbul ilinde görme engellilere hizmetveren bir rehabilitasyon merkezinde 18-34 yaşları arasında 4 kadın 8 erkek toplam12 görme yetersizliği olan bireye uygulanmıştır. Müdahale programını değerlendirmek amacıyla katılımcıların depresif belirti düzeylerini belirlemek amacıyla “BeckDepresyon Ölçeği (BDÖ)”, umutsuzluk düzeylerini belirlemek amacıyla ise “BeckUmutsuzluk Ölçeği (BUÖ)”, kullanılmıştır. Ölçme araçları çalışma grubuna programöncesinde ön test, programın bitiminde ise son test uygulanmıştır. Verilerin analizinde Wilcoxon işaretli sıra testi kullanılmıştır. Yapılan analizler çalışma grubundakigörme yetersizliği olan bireylerin depresif belirti ve umutsuzluk düzeylerinin bilişsel-davranışçı grup terapi programı sonrasında anlamlı düzeyde azaldığı saptanmıştır.

Abstract

The aim of this research is preparing a program in accordance with depressive symptom and hopelessness levels of the visually impaired individuals and testing its efficacy. To examine this efficacy, a quasi-experimental method is applied and a pretest-posttest design without the control group is used. In the program which is composed of 10 sessions and 90 minutes per each session, observing oneself, benefit and harm analysis, investigating proofs, resisting criticisms of individual’s oneself, breathing exercises, catching negative automatic thoughts, psycho-education and similar cognitive techniques are used. Program is applied in a rehabilitation centre servicing for the visually impaired individuals in İstanbul. Sample group is composed of 12 visually impaired individual separated as 4 female and 8 male between the ages of 18-34. To examine the effects of the program, measurement scales are used as pre-test before the application of the program and as post-test after the program. To clarify the depressive symptom levels of the individuals “Beck Depression Inventory (BDI)” and to clarify the hopelessness levels of the individuals “Beck Hopelessness Inventory (BHI)” are used. Wilcoxon signed rank test is used for the analysis of the data. According to the results depressive symptom and hopelessness levels of the visually impaired individuals’ in the sample group are decreased significantly after the application of the cognitive-behavioral group therapy program.