DÜNYA MİRASI KÜLTÜREL ROTALAR KAPSAMINDA TÜRKİYE’DEKİ GELİŞİM KORİDORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

EVALUATION of DEVELOPMENT CORRIDORS in TURKEY WITHIN THE SCOPE OF WORLD HERITAGE CULTURAL ROUTES

Özet

Kültürel rotalar su, toprak veya herha ngi yer üzerinde, bölgesel, ulusal veya uluslararası konumda olabilenetkileşim ve iletişim güzergâhlarıdır. Bu güzergâhlar, fiziksel olarak tanımlanmış alanlarda, kendine özgüdinamiklere ve tarihi işlevselliğe sahiptir. Maddi veya maddi olmayan kültürel değerleri ve tarihi unsurlarıylaistisnai evrensel değerlere sahip olan kültürel rotalar, günümüzde dünya mirası olarak kaydedilmektedir.Kültürel rotaların insanlığın ortak değeri kültür mirası olduğu, 1994 yılında Avrupa Konseyi’nin, UluslararasıAnıtlar ve Sitler Konseyi’nin (ICOMOS) ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (UNESCO)işbirliğiyle başlatılan çalışmalarla uluslararası gündeme taşınmıştır. 2010 yılında da UNESCO’nun belirlediğitematik çalışmalar kapsamına alınmıştır. Günümüzde bu nitelikteki kültürel rotalar, özniteliklerine göre farklıtipolojilere göre sınıflandırılarak tanımlanmaktadır. İnsanlığa kültürel zenginlik ve iletişim ortamı sağlayan tarihikültürel rotalar, coğrafyayı, doğayı, sosyal çevreyi, ekonomiyi ve fiziksel çevreyi de etkilemektedir. Bu etkiçemberi Türkiye’de yerel ve bölgesel kalkınma dinamiği olarak daralmakta ve kültürel rotalar “gelişimkoridorları” olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, mevcut bu koridorlar, Türkiye’deki koruma mevzuatına,Dünya Miras Listesindeki kültürel rotalara ve dünya mirası olarak tescil edilme kriterlerine göredeğerlendirilerek, kültürel miras değeri ve statüsü tanımlanmaya çalışılacaktır. Bu değerlendirmenin,Türkiye’deki kültürel rotaların sürdürülebilirliği ve tanınırlığını sağlamada yönlendirici olacağı düşünülmektedir.

Abstract

Cultural routes are ways of interaction and communication that can be take place on water, land or anything and be in national, regional, local or international locations. These routes have distinctive dynamics and historical functionality in physically defined areas. The cultural routes, which have exceptional universal values with their tangible or intangible cultural values and historical elements, are now recorded as world heritage. In 1994, in cooperation with the initiated studies of the Council of Europe (COE), the International Council of Monuments and Sites (ICOMOS) and the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) the cultural routes were brought as the cultural heritage that is common value of humanity into the international agenda. These routes are been taken in the scope of thematic works which UNESCO specified in 2010. Nowadays cultural routes in these features are described by classifying according to different typologies and characteristics. Historical cultural routes which provide humanity with a cultural richness and communication environment affect geography, nature, social environment, economy also physical environment. This circle of impact is narrowing as local and regional development dynamics and defines cultural routes as "development corridors” in Turkey. In this study, by evaluating the current corridors, according to the protection legislation in Turkey, World Heritage List of cultural routes and criteria to be registered as a world heritage, values and cultural heritage status are tried to be described. This evaluation is thought to be directive in sustainability and recognisability of cultural routes inTurkey.