Leishmaniasise karşı aşı geliştirilmesinde yaklaşımlar ve problemler

Çakır Rabia KOÇ, Adil ALLAHVERDIYEV, Melahat BAĞRIOVA, Olga Nehir ÖZTEL, Sezen Canım ATEŞ, Tuğçe Deniz KARACA, Serhat ELÇİÇEK

Özet

Leishmaniasis dünyanın ve Türkiye'nin ciddi halk sağlığı problemlerinden biridir. Son yıllarda leishmaniasis kontrol stratejileri arasında aşı çalışmalarına olan ilginin giderek artması konuyu daha güncel hale getirmiştir. Buna göre de derlemenin amacı; leishmaniasise karşı şimdiye kadar yapılan aşı çalışmalarıyla ilgili son bilgileri aktarmak, etkin bir aşı elde edilmesinde ortaya çıkan problemleri açıklamak ve bundan sonraki aşı çalışmalarında uygulanabilecek yeni yaklaşımları ortaya koymaktır. Leishmaniasise karşı geliştirilen aşı adayları üç jenerasyona ayrılabilir. Birincisi; ölü parazitlerden ve canlılığı azaltılmış parazitlerden, ikincisi, saflaştırılmış antijenlerden, canlı parazitlerden (knock out ve suicidal cassettes), rekombinant antijenlerden, üçüncü ise DNA aşılarından oluşmaktadır. Ayrıca tatarcık tükürük antijenleri, dendritik hücreler ve non-patojenik L.tarentolae türleri de aşı adayı olarak kullanılsa da henüz etkin bir aşı bulunamamaktadır. Son yıllarda birçok enfeksiyon hastalığı için polimerlere dayalı aşı çalışmalarına önem verilmektedir. Bunun nedeni polimere bağlanmış antijenlerden oluşan konjugatların immunojenliğinin, antijenlerin tek başına kullanılmasına göre daha yüksek olmasıdır. Ancak literatür analizine göre leishmaniasise karşı aşı geliştirilmesinde polimerlere dayalı yaklaşım bulunmamaktadır. Leishmania promastigotlarının yüzey antijeni olan lipofosfoglikan (LPG)-Poliakrilik asit polimeri (PAA) konjugasyonu leishmaniasise karşı aşı adayı olarak ümit verici olabileceğinden, tarafımızdan bu konuyla ilgili 1085170SBAG–4007 nolu TÜBİTAK proje çalışmaları yürütülmektedir.

Abstract

Leishmaniasis is a major public health problem of the world and Turkey. Recently there has been increasing interest in vaccine studies among strategies for control of leishmaniasis. Recently the increase of interest in vaccine studies among leishmaniasis control strategies makes the subject more up to date. So the aim of this review is to present information about recent vaccine studies, problems and new strategies for vaccine development studies. There are 3 generations of vaccine against leishmaniasis. First-generation vaccines are killed or live attenuated parasites; second-generation vaccines are recombinant or native antigens and live genetically modified parasites (knock out and suicidal cassettes), third generation vaccines are DNA vaccines. Also vector salivary proteins, dendritic cells and non-pathogenic L. tarentolae have been used as vaccine candidates. However there is still no effective vaccine against leishmaniasis. Since polymer conjugates considerably increase immunogenicity, polymer based vaccine studies have gained importance in recent years. However, there has not been such a study for an antileishmanial vaccine yet. LPG, surface antigen of Leishmania promastigotes, and polymer conjugates may be promising in antileishmanial vaccine studies so we are carrying out a TÜBİTAK Project on this subject which has been given the number, 1085170SBAG-4007.