İnmeli hastalarda kemik mineral yoğunluğunun demografik ve klinik parametrelerle ilişkisi

The relationship of bone mineral density with demographic and clinical variables in patients with stroke

Özet

Amaç: Bu çalışma, inmeli hastalarda plejik ve sağlam taraf alt ekstremitede kemik mineral yoğunluğu (KMY) değişikliklerini değerlendirmek ve KMY değerleri ile demografik ve klinik özellikler arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile planlandı.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 46 inmeli hasta (26 kadın, 20 erkek) ve 40 sağlıklı kontrol birey (23 kadın, 17 erkek) dahil edildi. Demografik ve klinik özellikler kaydedildi. Her iki taraf alt ekstremitede femur KMY değerleri ölçüldü. Spastisite değerlendirmesinde Ashworth skalası, motor değerlendirmede Brunnstrom evrelemesi kullanıldı. Fonksiyonel durum Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), ambulasyon seviyesi Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS) ile değerlendirildi. Bulgular: Yaş ortalaması 61,2±24,6 yıl idi. Tüm hastalarda hemiplejik tarafta sağlam tarafa göre belirgin kemik kaybı saptandı. Kontrol bireylerle kıyasladığımızda sağlam taraf KMY değerleri de anlamlı düzeyde azalmıştı. İleri yaş, kadın cinsiyet ve düşük vücut ağırlığı KMY’deki kayıp ile yakından ilişkiliydi. KMY değerleri ile Brunnstrom evresi, FBÖ ve FAS arasında istatistiksel anlamlı korelasyon saptandı. Sonuç: İnmeli hastalarda hem plejik hem sağlam tarafta osteoporoz gelişim riski artmıştır. KMY kaybı yaş, cins, vücut ağırlığı, motor seviye, fonksiyonel durum ve ambulasyon seviyesi ile ilişkili görünmektedir. İnmeli hastalarda ağırlık aktarma egzersizlerine odaklanan erken mobilizasyon ile KMY kaybının azaltılabileceğini gösteren kontrollü çalışmalara gereksinim olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract

Objective: This study was designed to evaluate lower extremity bone mineral density (BMD) at paretic and non-paretic side in patients with stroke and to investigate association between BMD and demographic variables, motor level, functional status. Materials and Methods: Fourthy-six patients with stroke (26 female, 20 male) and fourthy healthy control subject (23 female, 17 male) were involved in the study. Demographic and clinical characteristics were documented. The BMD of femur were measured bilaterally. Ashworth scale was used in evaluation of spasticity and the Brunnstrom recovery staging was used in motor evaluation. Functional status was assessed using the Functional Independence Measure (FIM), ambulatory level was assessed by Functional Ambulatory Category (FAC). Results: The mean age was 61.2±24.6 years. There was significant bone loss in paretic side compared with nonparetic side in all patients. A significant decline was observed BMD of nonparetic side compared to control subject. Higher age, being female and lower body weight were highly related to BMD loss. There was a statistically significant correlation between BMD loss and Brunnstrom stage, FIM score, FAC. Conclusion: Patients with stroke are at increased risk of developing osteoporosis both paretic and non-paretic sides. BMD loss appear to be related to age, sex, body-weight, motor impairment, functional status and ambulatory category. We suggest that controlled clinical trials are needed which demonstrate early mobilization with focus on exercises in a weight bearing position may decrease bone loss in patient with stroke