Dergiler / Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi / 2019 / Cilt: 1 - Sayı: 41
1078 (1667-1668) TARİHLİ RUMELİ KADILIK RÜTBELERİ DÜZENLEMESİNE DAİR YENİ BİR KADI MECMUASI
- Sayfa
- 37–96
- DOI
- —
Özet
Bu makalede, bir kadı mecmuasından hareketle, kadılık mesleği ve Rumelikazalarının 1078 (1667-1668) tarihli rütbeleri incelenmiştir. Bu noktada; bumecmuadan hareketle kadı mecmualarıın ne olduğu, kadılık mesleğihakkında verdiği bilgiler ve en önemlisi de içinde yer alan Rumelikadılıklarının rütbelerine ilişkin en erken tarihli listeden hareketle Osmanlıkadılık müessesesinin, en alt kademeden en üst kademeye hiyerarşikbasamakları değerlendirilmiştir. Bu bağlamda kadılık rütbesinin ne olduğu,kazaların niçin rütbelere göre tanzim edildiği, bu kazaların rütbeleriçerisindeki sayısal dağılımı, kadıların meslek kariyerlerinin bu rütbelerlebağı ve bunun ilmiye sınıfı içindeki etkileri gibi sorulara cevap aranmıştır.Ayrıca daha önce M. Kemal Özergin tarafından neşredilen ve 1078 (1667-1168) tarihli nüsha ile içindeki kayıtlardan XVII. yüzyılın son çeyreğindeyazılmış olduğu anlaşılan ve tarafımızdan yayımlanan Osmanlı ArşiviKamil Kepeci kataloğuna kayıtlı başka bir nüsha ile karşılaştırma yapılmıştır.Böylece nüshalar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur.Kadılık müessesesinde uygulanan bu rütbe sistemi sayesinde, kadılar altrütbedeki kadılıklardan kademe kademe ilerleyerek üst rütbelereulaşmışlardır. Böylece bu rütbe uygulaması aynı zamanda kadılık kariyerininde meslek içindeki ilerleme serüvenini göstermektedir.
Abstract
In this article, the profession of judgeship and the titles used for the judges (qâdi) which are dated to 1078 (H.E.1667-1668) of Rumelia towns are analysed according to a qâdi manuscript. At this point, answers were given to questions such as what the title of judgeship is, why the towns (qadâ) arranged according to the titles, the numerical distribution of these towns in titles, the titles and relationship of the qâdis’ careers and their effects within the ilmiye (educated group). In addition to this, a copy which was previously published by M. Kemal Özergin and thought to be dated 1078 (1667-1168) was compared with another copy of the Ottoman Archive, Kamil Kepeci catalog, which was understood to have been written in the last quarter of the 17thth century and was published by us. Thus, the similarities and differences between the copies were revealed. Thanks to this title system applied in the establishment of judgeship, the qâdis advances gradually from the lower titles to the highest titles. Thus, this title application also shows progress of the judgeship career.