İntravenöz Bolus Olarak Verilen Yüksek Dozda ve OrtaUzun Süreli Deksametazon ve Metilprednizolon Tedavilerinin Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal (HHA) Aksa Etkisi

The Effect of Intravenous Bolus Administration of High Doses of Medium and Long-Term Dexamethasone and Methylprednisolone to the Hypothalamus-Pituitary-Adrenal Axis

Özet

Amaç: Uzun etkili ve potent bir glukortikoid olan deksametazon ve orta etkili ve orta etki gücü olan metilprednizolonunintravenöz bolus olarak verilmesinin adrenal yetmezliğe neden olup olmadığını değerlendirmektir.Gereç ve Yöntemler: Yaşları 2 ay ve 18 yaş arası değişen ve son 3 yılda çeşitli sebeplerle on günden daha uzunsüre intravenöz deksametazon veya metilprednizolon tedavisi alan ve steroid tedavisinin kesilmesi açısından ÇocukEndokrinoloji bölümüne yönlendirilen 46 olgu (24 kız, 22 erkek) çalışmaya dahil edildi. Olguların yaşı, kortikosteroidtedavisi alma süreleri (gün), hidrokortizon eşdeğeri olarak ortalama tedavi dozu (mg/m2/gün), tedavi alırken değerlendirilenbazal ACTH ve kortizol düzeyleri, düşük doz ACTH testi zirve kortizol yanıtı kaydedildi. Serumda bazal sabah kortizoldüzeyi 3 μg/dl’nin (85 nmol/L) altında olması kortikosteroid kullanımına bağlı adrenal yetmezlik lehine değerlendirilirken20 μg/dl’nin üzerinde olması normal kabul edildi. Düşük doz ACTH testinde zirve kortizol düzeyinin ≥18 μg/dl (500nmol/L) olması normal olarak değerlendirildi.Bulgular: Olguların ortalama yaşları 7.9±5.8 yıl (aralık 2 ay-18 yıl), ortalama kortikosteroid kullanma süreleri 26.2±11.8(aralık 12-75) gün, ortalama günlük doz sayısı 2.2±1.2 (aralık 1-4), ortalama hidrokortizon eşdeğeri kortikosteroid dozları235.6±114.6 (aralık 86-428) mg/m2/gündü. Olguların ortalama bazal kortizol düzeyi 9.9±4.0 (aralık 4.2-16.8) μg/dl,ortalama bazal ACTH düzeyi 30.4±18.6 (aralık 8.6-72.5) pg/ml’di. Olguların hepsinin zirve kortizol yanıtı ≥ 18 μg/dl’di.Sonuç: Bu çalışmada glukortikoidlerin intravenöz bolus olarak verilmesi hiçbir olguda adrenal supresyona yolaçmamıştır. Suprafizyolojik dozlarda ortalama 26 gün gibi uzun bir sürede deksametazon ve metilprednizolon gibi güçlüglukokortikoidlerin intravenöz yolla verilmesine rağmen olguların hiçbirinde adrenal supresyon gelişmemiş olması adrenalsupresyon gelişiminde tedavi süresi ve tedavi dozu kadar ilacın veriliş şeklinin de önemli olduğunu göstermektedir.Glukortikoidlerin intravenöz bolus olarak verilmesi adrenal supresyon açısından daha az riskli olabilir. Bu konu ile ilgilidaha çok sayıda vaka içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract

Objective: Aim of this study was to evaluate whether intravenous bolus administration of dexamethasone, a longacting and potent glucorticoid, and methylprednisolone, a moderately acting and moderately potent glucocorticoid, causes adrenal insufficiency. Material and Methods: Forthy-six patients (24 girls, 22 boys) aged 2 months-18 years who were treated with intravenous dexamethasone or methylprednisolone for more than ten days for various reasons and referred to the department of pediatric endocrinology for discontinuation of steroids were included. Chronological age, duration of corticosteroid treatment (in days), mean hydrocortisone equivalent treatment dose (mg/m2 /day), basal ACTH and cortisol levels, and peak cortisol response at low dose ACTH stimulation test were recorded.Morning serum basal cortisol levels of less than 3 μg/dl (85 nmol/L) were evaluated in favor of adrenal insufficiency due to corticosteroid use, and above 20 μg/dl was considered normal. Peak cortisol level ≥18 μg/dl (500 nmol/L) was considered normal in low-dose ACTH stimulation test. Results: Mean age of the patients was 7.9±5.8 years (range 2 months-18 years), mean duration of corticosteroid use was 26.2±11.8 days (range 12-75) days, mean daily dose number was 2.2±1.2 (range 1-4), mean hydrocortisone equivalent corticosteroid dose was 235.6±114.6 (range 86-428) mg/m2 /day. Mean basal cortisol and ACTH levels were 9.9±4.0 (range 4.2-16.8) μg/dl, 30.4±18.6 (range 8.6-72.5) pg/ml, respectively. Peak cortisol response at low dose ACTH stimulation test was ≥18 μg/dl in all cases. Conclusion: In this study, intravenous bolus administration of glucocorticoids did not cause adrenal suppression in any case. Despite the intravenous administration of potent glucocorticoids such as dexamethasone and methylprednisolone over a long period of 26 days in supraphysiological doses, adrenal suppression did not develop in any of the cases, indicating that the administration route of the drug is as important as the duration and the dose of treatment. Intravenous bolus administration of glucorticoids may be less risky for adrenal suppression.Further studies involving more cases are needed.