Türk idari yargı düzeninde mahkemeye erişim hakkı

The right of access to a court in the area of administrative jurisdiction in Turkey

Özet

Anayasa ve yasalarla güvence altına alınan bir hakkı veya özgürlüğü idarenin yaptığı bir işlem ya da eylem sonucu ihlal edilen kimsenin mahkemeye erişim hakkının varlığı gerekir. Bu hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Mahkemeye erişim hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının da unsurları arasında yer alır. Golder v United Kingdom kararında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının açılmış bir davada tarafların yararlandıkları usuli güvenceleri ayrıntılı bir şekilde düzenleyip, bu güvencelerden yararlanmayı mümkün kılan, asıl ve öncelikli olan mahkemeye erişim hakkını korumamasının kabul edilemez olacağı kanaatine varmıştır. Böylece Mahkeme, her ne kadar 6. maddede açık bir şekilde mahkemeye erişim hakkından bahsedilmemekle birlikte madde metninden bu hakkın korunduğu sonucunu çıkarmıştır. Sözleşmeye taraf devletler mahkemeye erişim hakkının kullanılmasını mümkün kılacak tedbirleri alarak ve mahkeme yolunu doğrudan veya dolaylı olarak haksız şekilde tıkayan engelleri kaldırarak bu hakkın etkin kullanımını sağlama yükümlülüğü altına girmişlerdir.

Abstract

There is a need of access to a court for anyone whose rights or freedoms which are guaranteed by the constitution or laws are violated through administrative act or actions. This is a necessity of the principle of the rule of law. The right of access to a court is among the elements of the right to fair trial which is regulated in the 6 th provision of European Convention of Human Rights. In Golder v United Kingdom, the European Court of Human Rights was of the opinion that [i]t would be inconceivable ... that Article 6/1 should describe in detail the procedural guarantees afforded to parties in a pending lawsuit and should not first protect that which alone makes it in fact possible to benefit from such guarantees, that is, access to a court. Therefore the Court held that although there was no express mention of the right of access to a court in Article 6, its protection could be inferred from the text. Contracting states enter into the obligation of ensuring the effective access to court by taking measures to enable the enjoyment of the right of access to a court and eliminating direct or indirect and unfair barriers to judicial proceedings.