Tatar adının kökeni üzerine

Özet

Türk tarihi çalışmalarında hal edilememiş meselelerden birisi Tatar adının kökenidir. Tatar adının mânâ ve kökenini açıklayan çeşitli görüşler vardır. Biz makalemizde Tatar adına dâir çalışmaları ve kaynakları bir araya getirmeye ve Çin kaynaklarına dayanarak Tatar adının çok daha erken devirlerde ve çok farklı bir mânâda kullanılmış olabileceğini ispata çalıştık. Adın menşei tetkik edilirken Han Shu, Hou Han Shu, Nan Ch’i Shu, Chin Shu, Sung Shu, Liang Shu, Wei Shu, Pei Shu, Sui Shu, Chou Shu gibi Çin yıllıklarına ve T’ung Tien, T’ung Chih, Tzu-chi T’ung-chien gibi ilk Çin genel tarihlerine ve kronolojilerine müracaat edilmiştir. Çin kaynaklarında geçen bu ad için Oğuz Kağan Destanı, Yüan Ch’ao Pi Shih, Cami’üt Tevarih, Şecere-i Terakime gibi Türkçe, Moğolca ve Farsça ana kaynaklar da gözden geçirilmiştir. Maksadımız etimolojik analizi tarihî ve coğrafî malûmatlarla eşleştirmektir.

Abstract

One of issues could not be solved in studies on Turkic history is origin of the Tatar name. There are various opinions explaining the meaning and origin of the name. We have tried to collect studies and sources and to prove based on Chinese main sources that Tatar name was possibly used much earlier and in a different meaning. On the process of investigation of origin of the name, I have applied to some Chinese annals like Han Shu, Hou Han Shu, Nan Ch’i Shu, Chin Shu, Sung Shu, Liang Shu, Wei Shu, Pei Shu, Sui Shu, Chou Shu and some first comprehensive Chinese histories and chronologies as like T’ung Tien, T’ung Chih, Tzu-chi T’ung-chien. For the name recorded in Chinese sources, I examined Turkic, Mongolian and Persian main sources like Oğuz Kağan Destanı, Yüan Ch’ao Pi Shih, Cami’üt Tevarih, Şecere-i Terakime. Our purpose is to match etymological analyze with historical and geographical information.