Salır Türklerinin kaynakları ve salır Türkçesi üzerine araştırmalar

Özet

Salırlar 65.000 nüfuslarıyla, Çin Halk Cumhuriyeti’nde yaşayan dokuz Türk halkından biridir. Nüfusları yüz bin kadar olan bu topluluk hakkında yapılan bilimsel çalışmalar çok da eskilere dayanmamaktadır. XIV. yüzyıldan itibaren değişik tarihi kaynakların kısa kısa bilgiler verdiği Salırlar hakkında ilk düzenli bilgileri aktaran onların yaşadıkları bölgeye giden seyyahlar olmuştur. Rockhill, Potanin gibi seyyahların kaydettiği bilgiler bilim adamlarının ve Türkologlarında da ilgisini çekmiş, XX. yüzyılda Rus, Macar ve Çinli bilim adamları Salırların tarihini ve dilini araştırmaya başlamışlardır. Salırlar hakkında yapılan çalışmalar 1950’li yıllara kadar çok da sistematik bir şekilde yürütülmemiştir. 1950’li ve 1960’lı yıllardan sonra alan araştırmalarının yapılmasıyla Salırların tarihi, kökenleri ve dilleri konusunda kaydadeğer bilgiler elde edilmiş, bu bilgiler çeşitli yayınlarla bilim alemine duyurulmuştur. İşte bu makalemizde 1890’lı yılların sonunda seyyahların kaleme aldıkları metinlerden başlayarak günümüze kadar Salırlar üzerine yapılmış yayınlara değindik. Birincil kaynaklardan başlayarak, Salırların tarihleri, kültürleri, folklorleri ve dilleri üzerine yapılmış bütün kaynakları aktardık. Çalışmanın sonunda da bu çalışmaların künyelerini verdik.

Abstract

Salırs, with a population of 65.000, are one of the nine Turkish people who live in the People’s Republic of China. The scientific works about Salırs are not too old. Some information about them were inherited from historical sources beginning from the 14th century. Travellers who visited the area where Salırs lived are the ones who gave the first information about them. Some turcologists and scientists are interested in the information conveyed by travellers such as Rockhill, Potanin. In the 20th century, the scientists from Russia, Hungary and China began to search the history and language of Salırs. The works about Salırs were not held down sistematically until the 50s. After the 40s and 50s, the studies based on fieldworks started. As a result of all these, the considerable information about Salırs’ history, origin and language are acquired. These information are announced by various publications. In this study, we deal with the publications about Salırs ranging from 1890s to nowadays. We give information about all sources which are related with Salırs’ history, origin, folklor, culture and language. And finally, we give the identity of all these publications.