Karamanlıca eserlerde islâm inancıyla ilgili terimler

Özet

Anadolu’da Türkçe konuşan ve Grek harfleri ile Türkçe yazan Ortodoks Hristiyanlara Karamanlı; bunların konuştukları dile de Karamanlıca denmektedir. XIII. yüzyıldan beri varlıkları bilinen Karamanlıların ilk yazılı metinlerine XV. yüzyılda rastlanmıştır. Bu tarihten itibaren yayımlanmış olan daha çok dinî nitelikteki yüzlerce Karamanlıca eser günümüze kadar ulaşmıştır. Yüzyıllarca Anadolu’da Müslüman Türklerle yan yana ve barış içinde yaşamış olan Karamanlılar, Kurtuluş Savaşı döneminde genellikle Millî Mücadele taraftarı bir tutum sergilemiş olmalarına rağmen dinlerinden dolayı Rum milletinden sayılmışlar ve Lozan Barış Antlaşmasının ilgili maddesi gereği diğer Rumlarla birlikte nüfus mübadelesine tabi tutularak Yunanistan’a göç ettirilmişlerdir. Karamanlılar, bu yeni vatanlarında da gazete ve dergi çıkararak yahut da kitap yayımlayarak yazılı eserler vermeye çalışmışlar; ancak bu çabalarında muvaffak olamamışlardır. Nihayet Karaman edebiyatı XX. yüzyılın başlarından itibaren fiilen son bulmuştur. Bu çalışma için Grek alfabesiyle çeşitli dönemlerde yazılmış dinî muhtevalı Karamanlıca altı eser taranmıştır: Angeliaforoz, Gennadios İtikatnamesi, Gülizar-ı İman-ı Mesihi, İspat-ı Mesihiye, Yeñi Hazne ve Psaltirion. Bu eserlerde geçen İslâmî terimler, öncelikle fonetik ve morfolojik açıdan incelenmiştir. Daha sonra bu terimler madde başı yapılarak alfabetik sıraya konmuş, terimlerin metinlerde geçen anlamları verilmiştir. Madde başlarının altına da taranan eserlerden ilgili terimin geçtiği örnek cümleler eklenmiştir. Metindeki tüm terimlerin toplu olarak görülebilmesi için bu terimlerinin tamamının yer aldığı bir tabloya da yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise Karamanlıca kitaplarda İslâmî terimlerin kullanılma nedenleri tartışılmıştır.

Abstract

Turkish speaking Orthodox Christian people who lived in Anatolia called Karamanian or Karamanlides and their language Karamanlidika or Karamanli Turkish.The first written works of Karamanian people who had lived in Anatolia since XIIIth century were first found in XVth century. Since that time, hundreds of Karamanian texts, mostly religious remained till present day. Even though they lived together with Muslim Turks in peace and they supported the National Struggle in the Turkish War of Independence, they were excepted as a part of Greek society because of their religion. Due to the Treaty of Lausanne, Karamanian people were subject to the Greek-Turkish population exchange together with the other Greek people in Anatolia. Karamanian people tried to publish literary works in their new homeland but they could not succeed. th Thus, Karamanian literature came to the end at the beginning of the XXcentury. In this work, 6 Karamanian works with religious content written in Greek script in different periods are examined: Angeliaforoz, Gennadios İtikatnamesi, Gülizar-ı İman-ı Mesihi, Đspat-ı Mesihiye, Yeñi Hazne and Psaltirion. First of all, Islamic terminology of these works are listed alphabetically and then they were examined according to their phonetical and morphological properities. Under each entry, the related sentences from the original works are provided. In the conclusion section, the reasons behind the use of Islamic terms in Karamanian works are discussed.