XV. Yüzyıl mutasavvıflarından Cemâl- i Halvetî'nin Mesnevîleri nde Mesnevî kaynaklı hi kâyeler

Özet

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî, ş ahsiyeti ve eserleri ile Türk edebiyatınıyönlendirmiş büyük bir ş ahsiyettir. Onun büyük eseri Mesnevîde yeralan hikâyeler kendisinden sonraki dönemlerde yazılan eserlerdesıklıkla kullanılmış tır. İş te Cevâhirül-kulûb, Beyân-ı Çeng-nâme,Risâle-i Te şrîhiyye, Risâle-i Fakriyye ve Risâle-i Sûfîyye adlı be ştasavvufî mesnevî kaleme alan ve XV. yüzyıl Türk tasavvufedebiyatının önemli isimlerinden biri olan Cemâl-i Halvetî, bumesnevîlerden Cevâhirül-kulûb, Risâle-i Fakriyye ve Risâle-iSûfîyye de Mesnevîden aldığı hikâyelere yer vermiş tir. Cemâl-iHalvetî mesnevîlerini tasavvuf hakkında bilgi vermek, tasavvufyoluna meyletmiş bir kimseye ış ık tutmak ve yol göstermekmaksadıyla kaleme aldığı için mesnevîlerinde temel tasavvufîkavramların bazılarını izah etmiş tir. Mesnevîlerde anlatılan konununveya tasavvufî kavramın izahını kolayla ş tırmak ve okuyucunun dahaiyi anlamasını sa ğlamak amacı ile temsil, hikâye ve tevillere sıklıklayer verilmiş tir. Bu makalede, adı geçen üç eserde yer alan Mesnevîkaynaklı hikâyelere de ğinilecek, bu hikâyeler verilen örnek beyitler ileözetlenecek ve bu ba ğlamda Mevlânâ Celâleddin-i Rûmînin Cemâl-iHalvetî üzerindeki tesiri ortaya konmaya çalış ılacaktır.

Abstract

Mavlânâ Djalal al-Dîn Rûmî is a grand character who lead TurkishLiterature by his personality and works. The stories in his unique workMathnawî, are used frequently after his lifetime. So Djamâl-ıKhalwatî who is one of the prominent names in the XVth. centuryTurkish sufi literature, wrote five masnavis named Djawâhir al-Kulûb,Beyân-i Cheng-nâma, Risâla-i Tashrihiyya, Risâla-i Fakriyya veRisâla-i Sûfîyya. He used the stories which he learned from Masnaviin his works Djawâhir al-Kulûb, Risâla-i Fakriyya ve Risâla-iSûfîyya. The works of Djamâl-ı Khalwatî were written to explain themain features of tasawwuf, to enlighten and to lead the person whowant to join tasawwuf movement. For this reason in his works heexplained some of the main concepts of tasawwuf. He frequently usedstories, representations and interpretations in order to explain thesubject of his works or some of the concepts of tasawwuf and by thisway he simplified his works for the sake of readers. In this study thestories taken from Mathnawi in these mentioned works of Djamâl-ıKhalwatî will be examined and the effect of Mawlânâ on Djamâl-ıKhalwatî will be explained.