İngilizlerin raporlarında Atatürk'ün ilk İstanbul Ziyareti (1927)

Özet

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemalin Cumhuriyet dönemindeki ilk İstanbul ziyareti, ogüne kadarki yurtiçi gezilerinden farklı olarak büyük bir ilgi ve merakla takip edildi. Bu ziyaret, siyasetin olduğu gibi İstanbul ve Ankara basınının da en önemli gündemini oluşturdu.Yaklaşık üç ay kadar sürecek olan ziyaretin her aşaması büyük bir özen ve dikkatle takip edildi.Gazinin yaklaşık sekiz yıllık bir aradan sonra İstanbula gelmesi, bu tarihlerde Ankaradaolmak yerine İstanbulda kalmayı tercih eden İngilterenin Ankara Büyükelçisi George R.Clerkın da çok yakından ilgilendiği bir gelişmeydi. Clerk, ziyaretin yapılacağına dair resmiaçıklamalardan hemen sonra gündemine bu son derece önemli gördüğü gelişmeyi alarak Foreign Office rapor etmeye başlamıştır. Gazinin diğer yurt gezileri de İngiliz Büyükelçilik görevlileri tarafından yakından takip edilmiştir. Ancak Cumhuriyet döneminin bu ilk İstanbul ziya‐ reti, Clerka göre diğer gezilerden çok daha farklı anlamlar taşıdığından son derece kritik veönemli bir ziyaretti. Zira Gazi, Clerkın ifadesi ile Saltanat ve Hilafeti yıkan genç Cumhuriyetin kurucusu olarak İstanbula gelmiştir.George R. Clerk, bu ilk İstanbul ziyaretinin tüm ayrıntılarını Foreign Office rapor etmiştir. Raporlar aynı zamanda Clerkın 1927 yılı Türkiyesine bakışını da ortaya koyacak olandeğerlendirmeler içermektedir.

Abstract

Unlike the domestic trips until that day, President Ghazi Mustafa Kemal s firstvisit to İstanbul in the Republican period was followed with great interest and curiosity. This visit created the most important agenda of politics as well as of Istanbul and Ankara press. Each stage of the trip, which would last about three months, wasfollowed with great care and caution. British Ambassador George R. Clerk, who preferred to stay in İstanbul instead of being in Ankara, was also closely interested inGhazi s visit to İstanbul after a gap of nearly eight years. Immediately after the official statements about the trip, Clerk put this extremely important development on hisagenda and began to report to Foreign Office. The other nationwide trips of Ghazihad been followed closely by British Embassy officials. However, according to Clerkthe first visit to Istanbul in the Republican period was extremely critical and important in terms of bearing different meanings than other trips because Ghazi cameto İstanbul as the destroyer of Sultanate and Caliphate and the founder of a new statein Ankara. All the details of this first visit to Istanbul were reported to Foreign Officeby George R. Clerk. Besides, the reports include assessments that reveal Clerk s outlook on Turkey in the year 1927.