Dergiler / Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi / 2018 / Cilt: 75 - Sayı: 3
Türkiyenin Doğu Karadeniz Bölgesi’nde istilacı Aedes türlerinin izlenmesi ve kontrolü
- Sayfa
- 225–238
- DOI
- —
Özet
Amaç: İstilacı sivrisinek türleri tüm kıtalarda büyük problem olup birçok alanda sivrisinek kökenli ciddi hastalık salgınlarına neden olabilmektedir. Avrupa Kıtasındaki son araştırmalar, pek çok otonom chikungunya vakalarının, istilacı Aedes albopictus ve Aedes aegypti türleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu türlerin ve diğer istilacı Aedine sivrisinek türlerinin kapsamlı şekilde izlenmesi, muhtemel salgınları önlemek ve zamanında müdahale etmek için gereklidir. Bu çalışma, Doğu Karadeniz bölgesinde izleme ve kontrol çalışmalarının başarısı üzerine odaklanmıştır. Yöntem: İzleme çalışması 2016-2017 vektör aktif sezonda ve üç şehirde ECDC ve CDC yönergelerine göre gerçekleştirilmiştir. Kontrol çalışmaları, 2017 vektör aktif sezonun ikinci yarısında T.C. Sağlık Bakanlığı Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Dairesi denetimi altında gerçekleştirilmiştir. Larva kontrolü için IGR, Bti/ Bs karışımı ile sıvı Bti kullanılmıştır. Ergin kontrolü için farklı pyrethroidler, nikotini taklit eden maddeler ve doğal ürünler kullanılmıştır. Popülasyon dalgalanmaları ve kontrol çalışmalarının başarısının değerlendirilmesi amacıyla Ae. albopictus için altı, Ae. aegypti için dört bölge seçilmiştir. Bulgular: 2016 yılında yirmi iki yaygın ve iki yerel yerleşik Ae. albopictus popülasyonu saptanmıştır. 2016 yılında yaygın oranda yerleşik Ae. aegypti popülasyonu dört noktada, yerel yerleşik popülasyon on noktada bulunmuştur. 2017 yılında üç şehirde 544 muhtemel larva gelişim alanı kontrol edilmiş, 194 noktanın Ae. albopictus tarafından istila edildiği ve kalıcı olarak yer aldığı bulunmuş, Ae. aegypti ise tüm alanda 25 noktada bulunmuştur. 2016 yılında Ae. albopictus popülasyon yoğunlukları sezon boyunca dalgalanmış ve iki pik yapmıştır (Haziran’da küçük, Eylül’de büyük). Bu durumun aksine Ae. aegypti pikleri Ağustos ve Ekim aylarında görülmüştür. Tüm sezon boyunca tüm alanlarda Ae. albopictus için ortalama larva kontrol başarısı %69 fakat ergin kontrol başarısı %46 oranında bulunmuştur. Ae. aegypti için de hemen hemen benzer bir durum gözlenmiştir. Kontrol çalışmalarından sonra larva kontrol başarısı %61, ergin kontrol başarısı %37 oranında bulunmuştur. Sonuç: Çalışma, istila bölgesinde istilacı iki türün kalıcı, hızlı yayılma biçimi gösterdiğini ve yüksek populasyon yoğunluklu olduğunu göstermiştir. Kontrol çalışmaları kısıtlı bir zaman periyodu içinde olsa da başarı oranı larva için %60’ın üzerinde, ergin için %40 civarında bulunmuştur. Kontrol başarısının düşük seviyede kalması pek çok nedenle açıklanabilirse de ana faktörler, alanın coğrafik yapısı, iklimsel çeşitliliği ve çay ekim alanlarında kısıtlı insektisit kullanımıdır. Bu nedenle entegre vektör mücadelesi için acilen stratejik plan yapılması gereklidir.
Abstract
Objective: Invasive mosquito species are a hugeproblem world-wide and can cause serious mosquitoborne disease epidemics. Recent surveys in Europerevealed that many autocthonous cases of chikungunyaare related to the invasive Aedes albopictus andAedes aegypti species. Extensive surveillance of thesespecies and other invasive Aedine mosquito speciesis required for the prevention and timely response topossible outbreaks. This study focuses on surveillanceand control operation success in the Eastern Black Searegion of Turkey.Methods: This surveillance study was performedduring the 2016-2017 vector active season. Three citieswere surveyed according to ECDC and CDC guidelines.Control operations were performed during the secondhalf of the 2017 active season under the supervision ofthe Turkish Ministry of Health’s Zoonotic and Vectorborne Diseases Department. IGR, a Bti/Bs mix and liquidBti were used for larval control. Different pyrethroids,nicotine mimics and natural products were used foradult control. Six areas of Ae. albopictus and fourareas of Ae. aegypti were selected for assessment ofpopulation fluctuations and control operations success.Results: Twenty-two widely established and twolocally established Ae. albopictus populations weredetected in 2016. Four widely established and ten locallyestablished Ae. aegypti populations were detectedin that the same year. In 2017, 544 potential larvalbreeding sites were tested in three cities. Persistentinfestations of Ae. albopictus were discovered in 194of these locations. Ae. aegypti was detected in only25 locations throughout the area. Population densitiesfluctuated during the season with two population peaks(June-minor, September-major) of Ae. albopictus in2016. In contrast, population peaks were seen in Augustand October in Ae. aegypti. The average larval controlsuccess was 69%, but adult control success was only 46%for all areas throughout the season for Ae. albopictus.Similar results were observed for Ae. aegypti, withlarval control success at 61% and adult control successat 37% after control operations were performed.Conclusion: The study revealed the persistent rapidexpansion and high population density of two invasivemosquito species in the infested areas. Control successwas achieved at over 60% for larvae and around 40% foradults despite the limited time of this study. The lowlevel of control operation success may be explainedby many factors, but the principal factors are thegeographical features of the region, climatic variationsand restrictions on insecticide usage in tea plantationareas. Therefore, an urgent strategic plan is essentialfor integrated control strategies.