Kayseri İlindeki liselerde öğrenim gören adölesanlarda obezite düzeyinin ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi

Determining the obesity level and related risk factors in adolescents attending at high schools in Kayseri province

Özet

Amaç: Obezite, vücutta yağ oranının artmasınabağlı oluşan, endokrin ve metabolik değişiklikler ilekarakterize, kompleks ve multifaktöriyel bir hastalıkolup hem gelişmiş, hem de gelişmekte olan ülkeleriçin önemli bir sorundur. Son 20 yılda tüm dünyadaobezite sıklığında artış gözlenmektedir. Adolesandönemde başlayan obezitenin ileri yaşlarda da devamedebileceği bilinmektedir. Bu nedenle erken dönemdeobezitenin saptanması ve gerekli önlemlerin alınmasıgerekmektedir. Bu araştırmanın amacı, Kayseri İli vemerkez ilçelerindeki liselerde öğrenim gören 14-17 yaşgrubu adolesanlarda obezite düzeyinin ve ilişkili riskfaktörlerinin değerlendirilmesidir.Yöntem: Tanımlayıcı olarak tasarlanmış buaraştırma, 14-17 yaş grubu 1072 adolesan ileyürütülmüştür. Beden Kütle İndeksi (BKİ); vücutağırlığı/boy uzunluğu formülü ile kg/m² olarakhesaplanmış ve International Obesity Task Force (IOTF)çalışmasında 2-18 yaş grubu için belirlenen kesimnoktalarına göre “hafif şişman” ya da “obez” olarakdeğerlendirilmiştir. Ayrıca, obeziteyi etkileyebileceğidüşünülen değişkenlerin (yaş, cinsiyet, kardeş sayısı,sigara içme durumu, anne ve baba eğitim düzeyi, ailedeobez birey varlığı, internet ve televizyon kullanmasüreleri, öğün sayısı ve düzeni, spor yapma durumu,besin tüketim sıklığı) BKİ ile ilişkisi değerlendirilmiştir.Bulgular: Adölesanların %16,7’si hafif şişman,%3,9’u obezdir. Erkeklerin %18,9’u hafif şişman,%4,6’sı obez iken, kızlarda bu oranlar sırasıyla %15,0ve %3,5’tir. Ailesinde obez birey olan adolesanların%20,8’i hafif şişman, %6,9’u obezdir. Ara öğüntüketen adolesanlarda hafif şişmanlık ve obezite oranıtüketmeyenlere göre daha düşüktür. Yaş, cinsiyet,kardeş sayısı, anne ve babanın eğitim durumu, sigaraiçme, spor yapma, öğün atlama, vücut ağırlığınıetkilememektedir.Sonuç: Adolesan dönemde hafif şişmanlık veobezite önemli bir sorundur. Kayseri’de öğrenim görenyaklaşık her beş adolesandan biri hafif şişmandır.Obezite için saptanan en önemli risk faktörleri ailedeobez bireyin varlığı ve ara öğün tüketmeme olarakbelirlenmiştir.

Abstract

Objective: Being a complex and multifactorial disease, obsesity is characterized by hormonal and metabolic changes and occurs depending on an increase in fat rate of the body. It is a crucial problem for both developed and developing countries. In the last 20 years, an increase in obesity frequency is observed all over the world. It is known that obesity which comes into being in adolescence period may continue in older ages. For this reason, it is necessary to detect it in early period and take the necessary measures. The evaluation of the risk factors and obesity level in the 14-17 age group adolescents who are students in high schools in Kayseri and its central districts. Methods: This descriptive study has been conducted with 1072 adolescents in 14-17 age group. Body Mass Index has been calculated in kg/m2unit by using the formula ‘body weight/height’, and the adolescents have been regarded as “overweight” or “obese” according to the cut-points determined for 2-18 age group in the International Obesity Task Force study. In addition, the relationship between BMI and the variables that might affect obesity (age, gender, siblings, smoking status, parental education status, obesity in the family, duration of internet and TV use, the number and pattern of meals, work out status, the frequency of food consumption) has been evaluated. Results: 16.7% of the adolescents were overweight, and 3.9% were obese. While 18.9% of the males were overweight and 4.6% were obese, these ratios are 15.0% and 3.5% among the females, respectively. Of the adolescents who have an obese individual in their family, 20.8% were overweight and 6.9% were obese. The rate of obesity and overweight was lower in the adolescents who consume snacks compared to those who do not. Age, gender, number of siblings, parental education status, smoking and skipping meals do not affect the body weight. Conclusion: Overweight and obesity in adolescent is an important problem. Approximately one of five adolescents attending high school in Kayseri are overweight.The presence of obesity in the family, not consuming snacks are determined to be the most significant risk factors of obesity.