Serebrovasküler hastalık epidemiyolojisi ve risk faktörleri dünya ve Türkiye perspektifi

Epidemiology of cerebrovascular diseases and risk factors perspectives of the world and Turkey

Özet

Serebrovasküler hastalıklar dünyada ve ülkemizde toplum sağlığı için giderek daha fazla önem kazanan hastalık grubunu oluşturur. Dünyada ikinci sırada ölüm nedeni olarak bildirilen serebrovasküler hastalıklar Türkiye'de de toplam ölümler içinde %15 sıklığı ile ikinci sıradadır. Sağlıklı kaybedilen yıl sayısı (Disability Adjusted Life Years) (DALY) hesaplamalarında da serebrovasküler hastalıklar Türkiye'de %5.9 ile üçüncü sırada yer almaktadır. Hemorajik strok hızının Avrupa ülkelerinden daha yüksek düzeylerde (%17-29) ortaya çıktığı gözlenmektedir. Risk faktörlerinin görülme sıklığı hem dünyada hem de ülkemizde artış göstermekte ve gelecek için serebrovasküler olay insidans ve prevalans tahminleri, bu hızların daha da yükseleceğini göstermektedir. Ülkemizde risk faktörlerine atfedilen ölüm sayısı ve DALY değerleri hipertansiyon (39731; %3.3), sigara (21317; %3), obezite (11109; %1.4), hiperkolesterolemi (7802; %1), inaktivite ve yetersiz sebze meyve tüketimi (17409: %1.7) için önemli düzeylerdedir. Serebrovasküler hastalıklarda değiştirilebilir risk faktörlerinin modifikasyonu ile önemli ölçüde ölüm ve sakatlık azaltılabilmektedir. Mevcut epidemiyolojik veriler serebrovasküler hastalıklardan etkin korunma stratejilerini oluşturmada kullanılmalı ve toplum bilinci oluşturulmalıdır.

Abstract

Cerebrovascular diseases are becoming increasingly important in terms of public health throughout the world and in our country. They are the second leading cause of death in the world. Cerebrovascular diseases are also the second leading cause of death in Turkey, accounting for 15% of all deaths and they have the third place in loss of disability adjusted life years (DALY) estimates with a rate of 5.9% in Turkey. Rates of hemorrhagic stroke is higher (17-29%) in Turkey compared to many European countries. The prevelance of risk factors are increasing both in the world and in our country. The incidence and prevalence estimates for stroke show that the rates will increase significantly in the future. Number of deaths attributed to risk factors and burden from stroke, as reflected by loss of DALY are relatively high in Turkey [hypertension (39731; 3.3%), smoking (21317; 3%), obesity (11109; 1.4%), hypercholesterolemia (7802; 1%), inactivity and insufficient consumption of fruits and vegetables (17409: 1.7%)]. Modification of modifiable risk factors may reduce number of deaths and disability from stroke significantly. Available epidemiological data must be used to establish effective prevention strategies, and awareness of stroke must be increased in the population.