YAŞLI YETİŞKİNLERDE DUYGUDURUM, KİŞİLİK BOYUTLARI VE SOSYAL İSTENİRLİK ARASINDAKİ İLİŞKİLER

RELATIONS AMONG EMOTIONAL MOOD STATE, PERSONALITY DIMENSIONS AND SOCIAL DESIRABILITY IN OLDER ADULTS

Özet

Giriş: Önceki çalışmalar yaşlıların daha yüksek olumlu duygudurum bildirdiklerini göstermektedir. Beş faktör kişilik modeli bağlamındaki çalışmalar, ayrıca, kişilikte yaşlanmaya bağlı değişiklikleri göstermiştir. Ancak, yaşlılarda kişiliğin duyguduruma olası etkisi hakkında daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Mevcut araştırmada, kişilik özellikleri, sosyal istenirlik boyutu ve olumlu/olumsuz duygulanım arasındaki ilişkiler yaşlanmayla birlikte incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 62 genç ve 61 yaşlı olmak üzere 123 gönüllü katılmıştır. Ardışık örneklemle enlemesine desen kullanılmıştır. Tüm katılımcılar yüksek öğrenim düzeyine sahiptir. Katılımcılar duygudurum ölçümleri için Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği’ni doldurmuştur. Sonra, kişilik özelliklerinin ve sosyal istenirlik boyutunun ölçümü için Beş Faktör Kişilik Envanteri’ndeki her maddenin kendilerini ne derece tanımladıklarını derecelendirmişlerdir. Bulgular: Genç ve yaşlıları olumlu/olumsuz duygulanım ve kişilik açısından karşılaştırmak için bağımsız örneklem t-testleri kullanılmıştır. Yaşlılar gençlere göre daha az olumsuz duygulanım rapor etmiştir. Yaşlılar yumuşakbaşlılık, özdenetim ve sosyal istenirlik boyutlarında daha yüksek puan alırken, gençler dışadönüklük ve duygusal tutarsızlık boyutlarında daha yüksek puan almıştır. Korelasyon sonuçlarına göre, yaşlılarda duygusal tutarsızlık; dışadönüklük, sosyal istenirlik ve olumlu duygudurumla negatif ilişkilidir. Olumlu duygudurumsa, dışadönüklük, deneyime açıklık ve sosyal istenirlikle pozitif ilişkilidir. Olumlu/olumsuz duygulanım puanları üzerinde yürütülen varyans analizleri; özdenetim, duygusal tutarsızlık ve sosyal istenirlik boyutlarının olumlu/olumsuz duygulanıma etkilerini göstermiştir. Sonuç: Bulgular, duygusal tutarsızlık boyutunun duygusal iyi oluş üzerinde önemli etken olduğunu göstermiştir. Duygusal tutarsızlık boyutunda düşük puan alan yaşlılar daha az olumsuz duygudurum deneyimlemiştir. Ayrıca, özdenetim ve sosyal istenirlik boyutlarının olumlu duygudurum üzerindeki güçlü etkisi, duygudurumdaki yaşla ilişkili farkların, yalnızca kişilikteki değişikliklere atfedilemeyeceğini, aynı zamanda sosyal istenirlik boyutundaki artışa kısmen atfedilebileceğini göstermiştir.

Abstract

Introduction: Previous studies have shown that older adults report higher levels ofpositive affect (PA). Studies in the context of the five-factor model of personality have alsonoted the age-related changes in personality. However, the possible influence of personality onemotional state needs further investigation in older adulthood. This study examines relationsamong personality traits, social desirability, and positive/negative affectivity in conjunctionwith aging.Materials and Method: A total of 123 volunteers (62 young and 61 older adults) wasparticipated in the study. A cross-design was used with consecutive sampling. All participantshad higher education. Participants completed the Positive and Negative Affect Schedule as ameasure of emotional state. Thereafter, they rated the degree to which each item describedthemselves on the Five-Factor Personality Inventory, which measures personality dimensionsand social desirability.Results: Independent t-tests were conducted to compare young and older adults interms of affectivity and personality. Findings revealed that older adults reported less negativeaffect (NA) compared with young adults. Older adults scored higher on agreeableness,conscientiousness, and social desirability, whereas young adults scored higher on extraversionand neuroticism. Based on correlational results, neuroticism was negatively correlated withextraversion, social desirability, and PA in older adults. Analyses of variance showed thatconscientiousness, neuroticism, and social desirability impacted positive/negative affectivity.Conclusion: The results indicated that neuroticism proved to be the most important factoron emotional well-being. Older adults low on neuroticism experienced less NA. Furthermore,conscientiousness and social desirability had strong effects on PA indicating that the agerelated differences found in affectivity might not only be attributable to age-related changesin personality, but also partly attributable to age-related increases in social desirability.