BAĞIMSIZLIK SONRASI ÇIKARILAN YASA VEKANUNLAR ÇERÇEVESİNDE KIRGIZTÜRKÇESİNİN DURUMU

Özet

Kırgızistan Cumhuriyeti, 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığınıilan ettikten sonra, hızlı bir şekilde, Kırgız dilinin kullanım alanının yay gınlaşması için çalışmalar başlatılmıştır. İlk yıllarda ülkede başta Ruslarolmak üzere pek çok etnik grubun bulunmasından dolayı bu çalışmalarpek başarılı olamamıştır. Otuz yıllık süreç göz önünde bulunduruldu ğunda, Kırgız dili kullanım açısından ilk yıllara oranla oldukça gelişimgöstermiştir. Günümüzde, Kırgızcanın bilim, eğitim, basın-yayın dili vb.birçok alanda yaygın kullanımını görmek mümkündür. Dil kullanımınınyaygınlaşması zaman alır. Kırgızca kullanımının yaygınlaşma süreci de vam etmektedir. Bu süreçte Kırgızistan Parlamentosu tarafından çıkarılanyasa ve kanunların etkisinin yanı sıra, millî birlik ve beraberliğin, halkınkültürel değerlerine ve diline sahip çıkmasının etkisi de azımsanmayacakkadar çoktur.Çalışmada Kırgızistan’da, Sovyetler Birliği zamanında Kırgızcanındurumuyla ilgili giriş mahiyetinde bilgi verilmiştir. Kırgızistan Cumhuri yeti’nin bağımsızlığıyla birlikte yasa ve kanunlar çerçevesinde günümü ze kadar Kırgız dilini geliştirme ve yaygınlaştırma, devlet dili ve resmî dil yapma çabaları anlatılmıştır. Kırgız dilinin gelişmesine katkı yapankurum ve kuruşlar hakkında bilgi verilmiştir. Günümüzde Kırgız dilininkullanım alanının genişletilmesiyle ilgili güncel sorunlardan bahsedilerekçeşitli çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Sonuç ve öneriler bölü münde Kırgız dilinin bugünkü durumu ve kullanım alanı, dilin hak ettiğideğeri alması için hem devlet hem de bireysel olarak yapılması gereken ler özetlenmiştir.

Abstract

After the Kyrgyz Republic gained its independence on August 31,1991, considerable efforts were made to the rapid development of theKyrgyz language. However, these efforts were not successful in thefirst years why there were many Russian-speaking population and otherethnic groups in it. By 2021 the Kyrgyz language has shown remarkabledevelopment in terms of usage. Now, it is possible to observe thewidespread use of Kyrgyz in many fields such as science, education,mass communication. Language use is a slowly changing process, so theKyrgyz language use area continues to broaden by decades. Thus, definitelaws have been enacted by the Kyrgyz state parliament to contributeto language development, whereas the effect of national unity and thepeople’s protection of their values are also taken into consideration. The study describes the situation of the Kyrgyz language in the pre independence period. The efforts to popularize the language and make itboth a state and official language status have been explained. The paperprovides information regarding the organizations that contribute to thedevelopment of the Kyrgyz language. Along with mentioning the currentproblems of the language, the study also suggests various solutions tosolve them. The conclusion and the section of suggestions describethe current situation and the usage area of the Kyrgyz language. Somerecommendations regarding what kind of steps should be taken by thestate and in-person are included. All these attempts are performed to givethe Kyrgyz language the importance that it deserves.