Kitâbu’l-idrâk li-lisânü’l etrâk’ın söz varlığının Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri

Traces of the vocabulary of the kitâbu’l-idrâk li-lisânü’l etrâk in the dialects of Turkey Turkish

Özet

Tarihi Türk söz varlığının Kıpçak kolunu teşkil eden dil malzemesi için Memlûk-Kıpçak sözcükleri önemli kaynaklardır. Bu çalışmada, Kıpçak Türkçesi sözlüklerinden Kitâbu’l-İdrâk Li-Lisânu’l Etrâk’te (KİLLE) yer alan 2514 kelimeden 220 tanesi Türkiye Türkçesi Ağızları Derleme Sözlüğü’nden takip edilmiş, söyleyiş ve anlam özelliğine göre bunların dağılımı belirlenmiştir. Bu dağılım, Kıpçak Türkçesi söz varlığının hatırı sayılır bir bölümünün Türkiye Türkçesi ağızlarında devamına kaynaklar aracılığı ile işaret etmektedir. Dağılımın coğrafi güzergâhı da hayli dikkat çekici olup Türkiye Türkçesi ağızlarında Kıpçak etkisine ilişkin vurguları haklı çıkaracak gibi görünmektedir.

Abstract

Memluk-Kipchak dictionaries are very important resources for the language material representing Kipchak branch of historical word prosperity. In this study, 220 out of 2514 words which are in Kitâbu’l-idrâk li-lisânu’l Etrâk (KİLLE) have been revised through Turkey Turkish Accents Compiled Dictionary and they have been classified into articulation, semantic features subtitles. This classification specifies in the light of the resources that recordable number of word prosperity of Kipchak Turkish come into use in Turkey Turkish. Geographical effect is also worth considering, as it gives clues about the emphasis done on the relationship between Turkey Turkish and Kipchak accent.