Elamlılarda,İrani kavimlerde ve Türklerde Kut anlayıiı ve kökeni meselesi

Özet

Bilindiği üzere “kut” anlayışı önemli bir Türk kültür ürünüdür. Bu an- layış karizmatik hâkimiyet olduğu ileri sürülen1 Türk egemenlik ve devletdüşüncesinin önemli öğelerinden biri olmuş ve değişik anlamlarla günü- müze kadar gelebilmiştir. Türk “charisma”sı yani kut sahibi olmak bir ne- vi insanüstülük, ilahi lütuf ve inayetle donatılmış olmaktır.2 Bu düşüncebiçimi sadece Orta Asya Türklerine mahsus olmamıştır. Onun varlığıElam, Akad, Pers, Arami, Yunan, Soğd ve başka kültürlerde de görülmüş- tür. Biz burada ilk önce bu kavram ve düşüncenin ortaya çıkış yerlerin- den birisi olan Elam kut anlayışını inceleyeceğiz, sonra Türk kut anlayı- şıyla kıyaslayıp ikisinin de çok benzer yönleri olduğunu ispatlamaya çalı- şacağız; son olarak da Pers kut anlayışı üzerine eğilip kaynağını ve köke- nini belirlemeye çalışacağız.

Abstract

“Kut” as an element of Turkic culture, has played an important role inaspects of Turkic charismatic sovereignty. It has been evolved to the present era with different means and conceptions. Turkic “charisma” or “kut”means to equip with celestial favor, and extra-ordinary characteristics.This type of opinion has not pertained exclusively to Turkic Peoples. Exis- tence of this conception has been traced at ancient Elam, Persian, Aramî,Greece, Sogdian and other cultures. Objective of this research is to studyElamian “Kut” conception as one of the origin of this idea, then compare itto Turkic “Kut” counterpart. An attempt will be made to find the correlate- on between two conceptions and their many similar aspects. Finally weextend to the study to Persian “Kut” conception to determine its historicorigin