Shih-pi Kagan'ın Suei imparatorluğu'nu kuşatmasının Çin tarihine etkileri

Özet

Shih-pi Kagan, tam anlamıyla pasifize olmuş bir devleti yeniden ayağa kaldırmayı başarmıştı. Çindeki Suei İmparatorluğuna vergi vermeyi kesmiş, bağlılığını reddetmişti. Onu tekrar egemenlikleri altına almak isteyen Çinliler kardeşine kağanlık ve hediyeler sundular ise de o kabul etmedi. Arkasından Doğu Gök-Türk Devleti içinde yaşayan Soğdlularla temasa geçerek, onları kandırdılar ve Çin sınırları içine çekerek imha ettiler. Kendi dostlarının haksız yere katledilmesine dayanamayan Gök-Türk kağanı kuzey eyaletlerine teftişe çıkmış olan Suei İmparatoru Yangı Yenmen Kalesinde kuşattı. İmparator içine düştüğü zor durumdan bir entrika ile kurtulsa da ülkesi içinde kontrolü kaybetti. Her yerde isyanlar patlak verdi. Nihayet Gök-Türklerden askeri yardım alan Tang Hanedanı kuruldu. Tang Hanedanı siyasi, sosyal ve kültürel açılardan Çin tarihinin en parlak ve güçlü hanedanı sayılmaktadır. Hanedanın kuruluşuna Türklerin doğrudan askeri ve siyasi katkısı olmuştur.

Abstract

Shih-pi Khan succeeded to revive a state that had been truly pacified before. He denied subordination and ceased to pay taxes to the Suei Dynasty in China. The Chinese, willing to subdue him again, offered khanate and many gifts to the Khan s brother, to no avail. Subsequently, the Chinese contacted Sogdians, who had been dwelling within the Eastern Gok-Turk State, lured them into living in inland China, only to massacre them. The Khan, who could not take his close allies and friends being destroyed, went on a campaign against the Suei and besieged Yen-men Fortress, with Emperor Yang of the Suei in it, who had been inspecting his northern borders. The Emperor barely survived and escaped by trickery, but at the expense of losing control over his lands; rebellions have occurred virtually everywhere. Eventually, the T ang Dynasty was founded with the help of Turkish military aid. The T ang Dynasty is considered the brightest and most powerful dynasty in the Chinese history in po-litical, social and cultural aspects; and Turks had direct military and political contribution to their foundation.