Başkurt Türkçesindeki eski TÜrkçe bazı fonetik eğilimler

Özet

Çağdaş Kıpçak şivelerinden Başkurt Türkçesi, kendine has ses özellikleriyle dikkat çekmektedir. En yakın olduğu Tatar Türkçesiyle ilk hece ünlülerinde ( a hariç) daralma, kelimenin her yerinde ( ı hariç) yarı genişleme gibi ortak özellikleri vardır. Bu şivede s>h, ç>s gibi karakteristik, kendine has ses değişmeleri de görülmektedir. Ancak bizce onu özel kılan, bu değişmeler değildir. Başkurt Türkçesinin fonetiği, içinde yer aldığı şive grubunda bir kısmı hiç görülmeyen bir kısmı da sınırlı olarak görülen birtakım korunma ve değişmeleri barındırmaktadır. Başkurt Türkçesi bu ses korunması ve değişmesi karşıtlıklarında hep Eski (veya Orta) Türkçedeki biçimleri sürdürme eğilimindedir. Bu yönüyle de ço- ğu zaman çevresindeki şivelerden ayrı bir yerde durmaktadır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinin şu konulardaki tutumu ele alın- mıştır: Söz başı t ünsüzü (ti- demek fiilinde), söz başı y ünsüzü (genel anlamda), söz içi ve sonu l ve peltek d ünsüzleri (bazı kelimelerde), söz sonu w sesi (hıw

Abstract

Bashkirt Turkish, one of the dialects of modern Kypchak accent, stands out with its characteristic phonetic structure. It shares similar properties with its closest language, Tatar Turkish, such as narrowing in the first syllable vowels (except a ) and semi narrowing (except ı ) in the whole word. In this dialect some characteristic, vocal changes such as s>h, ç>s is also seen. However, these changes are not the factor that makes it interesting for us. The phonetic of Bashkirt Turkish contains some kind of protections and changes that are seen rarely never in the other languages in its dialect family. Bashkirt Turkish is always in the tendency of maintaining the structures of Old Turkish. With this aspect it stands out comparing to the other dialects around it. In this study, following attitude of Bashkirt Turkish to certain situations has been studied: Beginning of the word, vowel t (ti- as the verb ofdemek ), beginning of the word, vowel y (general meaning), l and lisping d vowels in the middle and the end of the words (in certain words),w sound in the end of the word (in the noun of su hıw