Dergiler / Türk Dünyası Araştırmaları / 2015 / Cilt: 109 - Sayı: 215
ATATÜRK'ÜN İLK SİVİL BAŞVEKİLİ CELAL BAYAR DEVLETÇİ MİYDİ? (1937-1939)
- Sayfa
- 1–18
- DOI
- —
Özet
Celal Bey'in reji ve banka memuru olarak başladığı çalışma hayatı İttihat ve Terakki'nin Kâtibi Mes'ulluğu ile devam etmiştir. Milli Mücadele yıllarının 'Galip Hocası', son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin Saruhan Mebusu'dur. İstanbul'un işgaliyle Mustafa Kemal'in daveti üzerine TBMM'ne katılmıştır. İş Bankası'nı kurmuş, Mübadele İmar ve İskân Vekilliği ve iki kez İktisat Vekilliği ile başvekillik yapmıştır. Celal Bey'in özellikle ikinci İktisat Vekilliği yılları hem Türkiye'de hem de dünyada değişen şartlardan dolayı çeşitli ekonomik sistemlerin tartışıldığı bir dönem olmuştur. Türkiye'nin Sovyetler Birliği'nden sonra planlı ekonomiyi ilk uygulayan ülke olması beraberinde devlet müdahalesi ve özel sektörün teşebbüs hürriyeti tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. İşte bu şartlarda devletçilik ve kimin ne kadar devletçi olduğu hep tartışılmıştır. Tartışılan kişilerden birisi de Celal Bayar'dır. Bayar'ın devletçiliği tartışılırken ülke ve dünya şartları da dikkate alınmıştır.
Abstract
Starting his business carries as a film director and a bank officer, Celal Bey carried it on as the Managing Clerk of Ittihat ve Terakki (The Committee of Union and Progress). Known as Galip Hoca during War of Independence, Celal Bayar was the Saruhan Deputy of the Meclis-i Mebusan (Chamber of Deputies). He founded İş Bankası (Bank of Labor) and became the Minister of Exchange, Public Works and Housing, the Minister of Economy for the first time and finally the Prime Minister. His second office year in theMinistry of Economy was a period when various economic systems werediscussed because of changing conditions both in Turkey and in the world.The fact that Turkey was the second country to apply a planned economyafter Soviet Union brought about some debates of state intervention andentrepreneurship freedom of private sector. In these conditions, statismand the issue of who is the most statist person and how much statist he iswere discussed the most. One of the mostly debated people was Celal Bayar.In the discussions of Bayar's statism, nation's and world conditionswere taken into consideration.