Antalya Bölümünde sıcaklık ve yağış indislerinin değişim analizleri1

Özet

İklim değişiminden en çok etkilenen alanlardan biri olan Akdeniz havzasında, özellikle yaz dönemlerinde küresel ortalamanın üzerinde sıcaklık artışları yaşanmaktadır. Artan sıcaklıklar ile birlikte ekstrem hava olaylarının şiddetinde ve sıklığında artışlar meydana gelmektedir. Bu çalışmada, Akdeniz Bölgesi-Antalya Bölümü için temin edilen istasyon günlük verilerinde, 1980-2019 yılları arasındaki sıcaklık ve yağış ekstremlerinde meydana gelen değişimler incelenmiştir. RH test ile homojenlikteki kırılma tarihleri tespit edilen sıcaklık ve yağış verilerine, WMO ve CLIVAR’ın belirlediği iklim indislerinden 17 sıcaklık ve 6 yağış indisi uygulanmıştır. Ekstrem değerlerdeki eğilimler, parametrik olmayan Kendall temelli Sen Eğilim testi ile belirlenmiş ve analizler, R tabanlı ClimPACT yazılımı ile incelenmiştir. Yıllık bazda incelenen iklim indislerindeki değişim gün, derece, yüzde, mm, mm/gün ve olay cinsinden değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; bölge iklimindeki kırılma tarihleri 1990 ve 2010’ların ilk yıllarında meydana gelmiş; maksimum sıcaklık ortalama değerleri genel olarak 2.4 °C artarken, minimum sıcaklık ortalaması özellikle Alanya ve Fethiye gibi kıyı kesimlerde 4°C artmıştır. Bölgedeki donlu ve buzlu günler azalma eğilimindeyken, tarımsal açıdan önemli olan gelişme sezonu uzunluğu artış eğilimi göstermiştir. Yağış ekstremleri açısından Teke yarımadasının, Akdeniz’e bakan kıyı (özellikle Demre) ve yüksek kesimlerinde (Elmalı) anlamlı artış eğilimleri belirlenirken, toplam yağışa en fazla katkıyı uç yağış değerlerinin sağladığı tespit edilmiştir. Bölgedeki yerleşme, tarımsal alanlar ve su kaynakları üzerinde oldukça etkili olan bu değişimler, gerekli adaptasyon ve altyapı çalışmalarının yapılmasını zorunlu kılmıştır.

Abstract

The Mediterranean basin which is one of the area that most affected by climate change, temperature increases are experienced above the global average, especially in summer periods. Increases in severity and frequency of extreme weather events occur with increasing temperatures. In this study, changes in temperature and precipitation extremes between 1980-2011 were analyzed on daily data that obtained for the Mediterranean Region-Antalya Area. 17 temperature and 6 precipitation climate indices that identified by WMO and CLIVAR were applied to the temperature and precipitation data that the changepoint dates in homogeneity were determined by RH test. Trends in extreme values were determined by the non-parametric Kendall-based Sen Trend test and analyzes were examined with R-based ClimPACT software. The change in climate indices which are analyzed yearly, were evaluated in day, degree, percent, mm, mm/day and event. According to the obtained results, the changepoints dates for the regional climate occurred in the early years of 1990 and 2010; while the average maximum temperature values increased by 2.4 °C in general, the minimum temperature average increased by 4 °C, especially in coastal areas such as Alanya and Fethiye. While the frost and ice days tended to decrease in the region, the length of the growing season which is important in terms of agriculture, tends to increase. In terms of precipitation extremes, increasing trends were determined in the coastal (especially Kale-Demre) and high areas (Elmalı) of the Teke peninsula where overlooking the Mediterranean Sea and it was determined that extreme precipitation values contribute the most to the total precipitation. These changes which have a significant impact on settlements, agricultural areas and water resources in the region, have required the necessary adaptation and infrastructural works to be carried out.