"Xavier Bianchi'nin "Dictionnaire Français-Turc" adlı sözlüğünde imlanın gizlediği telaffuzlar"

"Pronouncations hidden by spelling in Xavier Bianchi's dictionary "Dictionnaire Français-Turc""

Özet

Xavier Bianchi, 19. yüzyılın başında İstanbul’a gelmiş, ülkesine döndükten sonra da Türkçe ile ilgili sözlük ve konuşma kılavuzları hazırlamıştır. Onun en önemli eserlerinden birisi, Dictionnaire Français- Turc adlı sözlüğüdür. Bu sözlüğü dönemin diğer eserlerinden ayıran yön, sözlükte Türkçe kelimelerin hem Arap harfleri hem de Latin harfleri ile yazılmış olmasıdır. Eserde, Arap harfleri ile yazılan Türkçe kelimeler kalıplaşmış imlaya göre yazıldıkları için dilde değişen telaffuzları göstermezler. Latin harfleri ile yazılan Türkçe kelimelerde ise Bianchi, telaffuzu yazıya yansıtmış, böylece imla ile telaffuz arasındaki farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu yazıda, 19. yüzyıl Türkçesinde kelimeler ve eklerde bazı harflerin gizlediği telaffuzlar ele alınacaktır.

Abstract

Xavier Bianchi visited Istanbul in the beginning of the 19th century and prepared dictionary and phrasebooks in Turkish after he had returned to his country. One of his most important works is the dictionary, known as "Francais-Turc". what makes this dictionary noteworhy among other his works is the fact fact that Turkish words are written both together with Arabic characters and Latin characters. Turkish words with Arabic characters are written as to stereotyped pronouncation in the work. Therefore, they don't indicate the changes in the language. Bianchi reflects the pronouncation on writing in Turkish letters with Latin characters; as a result of this the differences between spelling and pronouncation are highlighted. In this paper, we will discuss pronouncations hidden by some characters in Turkish words and particles in the 19th century.