Oksidatif stres indeksi, COVID-19’da hastalığın şiddeti ile ilişkili yeni bir belirteç olabilir

Oxidative stress index can be a new marker related to disease severity in COVID-19

Serdar DOĞAN, Mehmet ÇABALAK, Oğuzhan ÖZCAN, Tayibe BAL, Nursel DİKMEN, Hasibullah YAQOOBI

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı COVID 19 hastalarında siste mik oksidatif denge ile hastalık şiddeti arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Altmış dört hasta, hastalık şiddetine göre hafif (n=28), orta (n=11) ve şiddetli (n=25) olmak üzere üç gruba ayrıldı. Yirmi dört sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Proinflamatuar sitokinler (IL-6 ve TNF-α), D-dimer, fibrinojen, total oksidan status (TOS) ile total antioksidan status (TAS) düzeyleri ölçüldü ve oksidatif stres indeksi (OSI) hesaplandı. Bulgular: Şiddetli grubun yaş ortalaması diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksekti (p0,001). TAS seviyeleri kontrollere kıyasla tüm hasta gruplarında anlamlı olarak azalırken, serum TOS ve OSI seviyeleri hastalığın her üç evresinde de anlamlı olarak farklıydı. Şiddetli grupta serum IL-6 ve TNF-α seviyeleri diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksekti. TOS ve OSI seviyeleri ayrıca IL-6, CRP, ferritin, fibrinojen, LDH ve D-dimer ile anlamlı korelasyon gösterdi. Sonuç: TOS ve OSI düzeyleri, COVID-19’da sistemik oksi datif dengenin bir göstergesidir ve hastalık şiddeti ile ilişkilidir. Hastalık şiddetini değerlendirmek için önemli bir belirteç olabilir ve COVID-19 hastalarının yönetiminde kullanılabilir.

Abstract

Objectives: The aim of this study was to evaluate the relationship between systemic oxidative balance, and the severity of the disease in patients with COVID 19. Methods: Sixty-four patients were divided into three groups according to the severity of the disease: mild (n=28), moderate (n=11) and severe (n=25). Twenty-four healthy controls included to the study. Proinflammatory cytokines (IL-6 and TNF-α), D-dimer, fibrinogen, total oxidative status (TOS), total antioxidant status (TAS) were measured and oxidative stress index (OSI) was calculated. Results: The mean age of severe group was significantly higher than the other groups (p=0.001). TAS levels were significantly decreased in all patient groups compared to controls, while serum TOS and OSI levels were significantly different in all three stages of the disease. Serum IL-6 and TNF- α levels were significantly elevated in severe group compared to other groups. TOS and OSI levels were also significantly correlated with IL-6, CRP, ferritin, fibrinogen, LDH and D-dimer. Conclusions: TOS and OSI levels are an indicator of systemic oxidative balance in COVID-19 and related to the disease severity. They can be an important marker for evaluating the disease severity and used in the manage ment of patients with COVID-19.