Mycobacterium tuberculosis kompleks izolatlarında birinci basamak anti-tüberküloz ilaçlara direnç trendleri: Türkiye’den üçüncü basamak bir hastane çalışması

First-line anti-tuberculosis drug resistance trends of Mycobacterium tuberculosis complex isolates. A tertiary hospital study in Turkey

Lütfiye KILIÇ, Veli YAZISIZ, Derya HIRÇIN CENGER, Hatice YAZISIZ, Sedat ALTIN

Özet

Giriş: Tüberküloz (TB) az gelişmiş ülkeler için önemli bir halk sağlığı problemiolmaya devam eden bir hastalıktır. TB’nin etkin tedavisi ve kontrolü için ilaçduyarlılık oranları izlenmelidir. Bu çalışmanın amacı Mycobacterium tuberculosis kompleks suşlarında birinci basamak anti-TB ilaçlara karşı gelişen dirençoranlarını belirlemektir.Materyal ve Metod: Bir yıllık dönemde Yedikule Göğüs Hastalıkları ve GöğüsCerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı’nda izoleedilen 974 hastaya ait 1193 örnekte M. tuberculosis kompleks izole edilmiştir.Örneklerin çoğunluğu balgamdır (n= 897, %92.1). Anti-TB ilaç duyarlılık testleri Mycobacterium Growth Indicator Tube 960 sistemiyle yapılmıştır.Bulgular: İki yüz altmış (%26.7) izolatta test edilen dört birinci basamak anti-TB ilaçtan en az birine direnç vardır. İzoniazid direnci197 (%20.2) izolatta, rifampisin direnci 82 (%8.4), etambutol direnci 63 (%6.5) ve streptomisin direnci 140 (%14.4) izolatta vardır.İzoniazid direnci olan 197 izolatın 89’unda tekli izoniazid direnci (%45.2) varken diğer anti-TB ilaçlarda tekli ilaç direnci rifampisiniçin %15.9 (n= 13), etambutol için %7.9 (n= 5) ve streptomisin için %30.7 (n= 43) bulundu. Kırk sekiz (%4.9) izolatta ikili, 22(%2.3) üçlü, 42 (%4.3) dörtlü ilaç direnci vardır. Çoklu ilaç direnci olan izolat sayısı 68 (%7.0) idi. TB ilaçlarına direnç sıklığı ilecinsiyet ve yaş arasında ilişki olmadığı görüldü. Bu çalışmanın sonuçları ile 1998-2003, 2004-2007 ve 2008-2010 yılları arasındakiTürkiye’den bildirilen anti-TB ilaç direnç oranlarıyla birlikte değerlendirildiğinde izoniazid ve streptomisin dirençlerinin artma eğiliminde olduğu görüldü.Sonuç: İlaç duyarlılık test sonuçlarının takibinin TB tedavisinin yönetimine ve tedavi başarısının arttırılmasına katkı sağlayabilir.Türkiye’de izoniazid ve streptomisin dirençlerinin artma eğilimindedir. Anti-TB ilaçlara direnç gelişimini etkileyen bölgesel ve globalfaktörleri araştıran daha fazla klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract

Introduction: Tuberculosis (TB) is continuing to be a important public health problem in the undeveloped countries. Drug sensitivity rate should be monitored for the effective treatment and control in the TB. The aim of this study was to determine the rate of resistance to first line TB drugs in the Mycobacterium tuberculosis complex isolates. Materials and Methods: During one-year period, M. tuberculosis complex was isolated in the 1193 samples from 974 patients in the Mycobacterial Laboratory of Yedikule Chest Diseases and Chest Surgery Education and Research Hospital, Istanbul, Turkey. The majority of samples isolated in the M. tuberculosis complex were sputum (n= 897, 92.1%). Anti-TB drug susceptibility testing was performed with Mycobacterium Growth Indicator Tube 960 system. Results: Two hundred and sixty isolat (26.7%) were resistant to at least one of the four first-line anti-TB drugs tested. One hundred ninety seven isolates were resistances to isoniazid (20.2%); 82 to rifampin (8.4%), 63 to ethambutol (6.5%) and 140 to streptomycin (14.4%). Of the 197 isoniazid-resistant isolates, 89 (45.2%) isolates was only isoniazid-resistance, only rifampin-resistance were found 15.9% (n= 13), ethambutol 7.9% (n= 5) and streptomycin 30.7% (n= 43). There were 48 (4.9%) isolates with two drugresistance, 22 (2.3%) isolates with three drug-resistance, and 42 (4.3%) isolates with four drug-resistance. The multidrug resistance rate was 7% (68 of 974). There was no relationship with between the frequency of TB drug resistance and gender or age. The isoniazid--resistance and streptomycin-resistance were seen to tend to increase if together considered the results of this study with outcomes of previously reported studies from Turkey in the 1998-2003, 2004-2007 and 2008-2010 years. Conclusion: Monitoring of drug susceptibility test results can contribute to the management of TB treatment and increase treatment success. Isoniazid-resistance and streptomycin-resistance tend to increase in Turkey. Further clinical studies are needed to investigate regional and global factors affecting the development of resistance to first-line TB drugs.