KRAKOW CLOTH HALL AND SOME CONSIDERATIONS ON THE BEDESTEN FUNCTION

KRAKOW KUMAŞ (TEKSTİL) BORSASI VE BEDESTENİN İŞLEVİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Özet

Osmanlı döneminde kentlerdeki uluslararası ticaretin varlığını tanımlayan bedestenler (bezzazistan/cloth-bazar), özellikle 15-16 yüzyıllarda, Bursa, Edirne ve İstanbul başta olmak üzere birçok önemli kentin ticaret merkezlerinde yer almışlardır. Kıymetli kumaş ticareti yapanların (bezzaz/cloth-seller) merkezlerini/loncalarını oluşturan bu yapılar bir anlamda kentin borsası olarak görev yapmışlardır. Standart bir mimari şema ortaya koyan bedestenlerin iç mekânı, genellikle uzunlamasına dikdörtgen planlı olup, tek sıra paye üzerine çift yönlü kemer atılımıyla kubbe örtülü birimlere ayrılmış orta bölüm ve çevresine sıralanmış dükkânlar dizisi şeklindedir. Dış mekân ise dört yönden eyvan dizisi ile çevrelenmiştir. Krakow'un merkezinde yer alan ve günümüze "Cloth Hall" olarak tanımlana gelen yapı ise isminden de anlaşılacağı üzere "bedesten" ile ilişkilendirebileceğimiz döneminin önemli bir ticaret yapısıdır. Bugün dahi kent meydanının merkezini oluşturan bu yapı, mimari anlamda da klasik bedesten plan şemasını ana hatlarıyla tekrarlar. Özellikle 15-16. yüzyıllarda uluslararası ipek, baharat ve deri ticaretinin yapıldığı bu kent için "Cloth Hall" özelindeki isim-işlev-mimari benzerliği bir anlamda Polonya-Osmanlı ilişkisini gözler önüne serer. Bu bağlamda amacımız, bu yapı aracılığıyla "bedesten işlevinin" Osmanlı'dan Polonya'ya taşınma serüvenini çözümlemeye çalışmaktır

Abstract

Cloth-bazaar (bedesten/bezzazistan), which identifies international trade in Ottoman cities especially in the 15th and 16th centuries, were situated in the centers of many important cities particularly in Bursa, Edirne, and Istanbul. These buildings, being the center of cloth-seller (bezzaz), acted like a stock market. Interior of these cloth-bazaars, whose architectural plan were standardized, have an especially engrossing rectangular plan. The middle area of these buildings are divided by double-sided arches vaulting on the single row of piers into bay surmounted by a dome and also a row of shops surrounding these areas. Exterior of them also was surrounded with iwans from all quarters. Cloth Hall, situated in the center of Krakow, is a significant trade building which can be associated with “bedesten.” At present, this building has been still organising the center of the city and reiterating the main architectural plan of the classical bedesten. Cloth Hall in Krakow indicated the Ottoman-Poland relations particularly in 15th and 16th centuries when the international trade mostly focused on silk, spicy and leather. Moreover, name, function and architectural plan of “Cloth Hall” is also indicated that both Ottoman Bedestens and Krakow’s Cloth Hall are similar to each other. In this context, the aim of this article is to analyze the voyage of “bedesten functions” from Ottoman Empire to Poland through this Building