VADİ MORFOMETRİSİ VE VADİ KAZILIM ORANI

Özet

Jeomorfolojik yapının gelişimindeki başlıca aktörlerden olan flüvyal süreçlerin topografik satıhtaki en belirgin yansımasını vadiler temsil eder. Gerek mevcut geometrilerine gerekse oluşum ve gelişim süreçleri bakımından somut ve doğru verilerin ortaya konacağı vadi morfometrisine odaklanmış analizler, özellikle flüvyal morfojenetik bölgeler için jeomorfolojik özelliklerin açıklanmasında büyük pay sahibidir. Kullanılmakta olan analiz yöntemlerinin özellikle reel veriler üretilmesi konusunda bazı yetersizlikler barındırması ve süreç bazlı tahlillere imkân vermemesi gibi olumsuzluklar vadi morfometrisinin anlaşılmasında istenilen başarının elde edilmesine mani olmaktadır. Bu durumun ortadan kaldırılabilmesi için çalışmanın ana çerçevesinde, eksikliklerin belirlenerek ihtiyaç duyulan verilerin hem analog hem de dijital veri tabanları üzerinden üretilebilmesi için hangi parametrelerin ne şekilde ölçülerek denklemin neresine yerleştirileceği hususlarına ışık tutan bir metodoloji inşa edilmiştir. Bu kapsamda karmaşık bir geometriye sahip olan topografik satıh, daha anlaşılır kılınması için eşdeğeri olacak basit bir üçgen pirizmaya modellenerek uzunluk, alan ve hacim açısından kolayca hesaplanabilecek geometriye indirgenmiştir. İllüstrasyonlar ve matematiksel formüller marifetiyle daha açık ve anlaşılır bir ifadeye kavuşturulan söz konusu metodolojik yaklaşım, somut saha verilerindeki karşılığı olan unsur ve parametrelerle bağdaştırılarak son şekline kavuşturulmuştur. Çalışmanın nihayetinde vadilerde alan ve bölüm kısıtlaması olmaksızın mevcut geometrideki uzunluk, alan ve hacme dair somut niceliklerin miktar ve oran bazlı tetkiki sağlandığı gibi, flüvyal sürecin işleyişi ve jeomorfolojik yapının gelişme seyri bakımından da vetire analizi yapmaya imkân sunacak bir metodolojik çerçeve ortaya konmuştur.

Abstract

Fluvial processes, one of the main actors in the development of thegeomorphologic structure, are reflected most saliently by valleys intopographic surfaces. Analyses focusing on valley morphometry thatpresent concrete and accurate data in terms of both existing geometriesand formation and development processes play a significant part inexplaining geomorphologic properties especially in fluvial morphogeneticregions. Unfavorable aspects such as the insufficiency of existing analysismethods in generating real values and impossibility of conductingprocess-based analysis have created barriers to achieve the expectedsuccess in comprehending valley morphometry. Therefore, in order toeliminate this shortcoming, this study established a methodology byidentifying the problems to enlighten which parameters should be placedin what parts of the equation by citing how the parameters should bemeasured in order to ensure the generation of desired data on bothanalog and digital data bases. This methodological approach, expressedmore clearly and comprehensibly with the help of illustrations andmathematical formulas, was finalized by correlating it with the elementsand parameters with counterparts in the concrete field data. As a result,while it was possible to examine concrete quantities in valleys related tolength, area and volume based on amount and ratio without limitationson area and section; it was also possible to present a methodologicalframework that allows process analysis in terms of the operations of thefluvial process and developmental course of the geo-morphologicalstructure.