Mizahın Ötesi: Sosyalist Yazarın Devrimci Tiyatrosu, Aziz Nesin

Özet

20. yüzyıl Türkiyesi, iki dünya savaşını, ardından gelen zor koşulları, siyasi dalgalanmaları, askeridarbeleri ve toplumsal değişimleri tecrübe etmiştir. Karakteri ve yazar kimliği ile Aziz Nesin, kelimenin tammanasıyla bu şartların bir ürünüdür; doğduğundan yazarlığının gelişim sürecine kadar yaşadıkları ve ülkedekiher türlü değişim, gelişim, sosyal veya siyasi kriz, onu Mehmet Nusret'ten yazar olarak kullanmayı seçtiğiAziz Nesin kimliğine büründürmüştür. Maddi olanağı kısıtlı geçmişiyle, Nesin azınlığın baskınlığına veadaletsizliğine karşı tepki göstermiş olan biten her şeyi topluma, özellikle işçi sınıfına, yararlı olmasına göredeğerlendirmiştir ki bu, onu doğal olarak sosyalist bakış açısı kazanmaya sevk etmiştir. Sosyalistperspektiften bir çok roman, şiir, oyun, öykü, vb. kaleme almıştır. Fakat, Nesin için türler arasında tiyatronunayrı bir yeri vardır. Oyunlarında, bireylerin konumları, mücadeleleri, kendileriyle, başkalarıyla ve toplumlaolan çatışmaları ele almıştır. Oyunları, topluma dezavantaj yaratan halk düşmanlarına, demokratiğimsidemokrasiye ve toplumun aşırı duyarsızlığına olan öfkesini yansıtır. Nesin'in amacı, şiddet içermeyeneleştirel mizah dili ile, sistemin kötü işleyişini engellemek ve farkındalığı arttırmak ve bireysel ve toplumsaldeğişim ile gelişim sağlayarak toplumda daha aydınlanmış bireysel ve sosyal yaşama dürtüsü uyandırmaktır.Bundan ötürü, onunki, devrimci tiyatrosunun temel prensibi olan işlevsel halk mizahıdır. Bu çalışmanınamacı sosyalist yazar olan Aziz Nesin'e, onun tiyatro anlayışına, eleştirel mizahına ve devrimci tiyatroanlayışına ışık tutmaktır.

Abstract

$20^{th}$ century Turkey experienced two world wars, the following harsh conditions, political upheavals, military coups and social changes. Aziz Nesin, as a character and writer, was, in full sense of the word, the product of these conditions; What he experienced from birth till his improvement processes as a writer, and all kinds of changes, developments, social or political crisis led him to leave aside Mehmet Nusret, his birth name, and made him become Aziz Nesin, which he chose for his writing career. With his impoverished background, he reacted against the injustice and dominance of minority; and evaluated all the things in terms of their utility for the society, especially, for the working class, which directed him to gain a socialist perspective naturally. He wrote a number of novels, poems, plays, stories, etc. from a socialist mindset. However, among genres, theatre was of greater importance for Nesin. In his plays, he handled the position of the individuals, their struggles and their conflicts with themselves, the others and with the society. They reflect his anger for public enemies who pose a disadvantage for the society, the democratish democratization and extreme recklessness of society. Nesin's aim is to prevent the ill operation of the system, raise awareness and instill the impulse in society towards a more enlightened individualistic and social life enabling personal and social change and improvement with his satireful humorousand non-violent language.Therefore, his is functional folk humour which constitutes the basic principle of his revolutionist theatre. The primary purpose of this paper is to shed light on Aziz Nesin as a socialist writer, his idea of theatre, his satireful humour and revolutionist theatre notion.