CİNSİYET CİHADI MI, YENİDEN OKUMA MI? İSLAMİ FEMİNİZM ÜZERİNE

Özet

Biz insanlar, doğuştan sahip olduğumuz, kadın veya erkek olmamızı belirten biyolojik cinsiyetimizin yanı sıra, toplumda kadınlık veya erkekliğimize göre birtakım atıflara maruz kalırız. Toplumsal cinsiyet olarak tanımlanan bu sorumluluklar, roller ve görevler, başta kadınlar olmak üzere erkeklerin hayatında da sınırlılıklara neden olmaktadır. Bu rollerin meydana getirdiği eşitsizlikler eğitim, sağlık, hukuk, din gibi birçok alanda kadının erkeğin karşısında ikincil planda kalmasına yol açabilmektedir. Bu sınırlılıklardan biri olan din alanında kadının, kadim çağlardan bu yana ataerkil sistemin de etkisiyle kutsalın merkezine yerleştirilse de geri planda kaldığı, hatta zaman zaman yok sayıldığı iddia edilmektedir. Bu iddiaların temelinde, bu çalışmanında dayanağını oluşturan kutsal metinlerin erkek gözüyle okunması ve yorumlanması yatmaktadır. Nitel yöntemle yapılan betimsel analiz türündeki bu çalışmanın amacı, İslami Feminizm kavramını ortaya koymaktır. Bu bağlamda öncelikle İslami feminizm hakkında genel bilgi verilmiş, sonrasında ise kavramının gelişimi ve paradoksal yapısı anlatılmıştır. Çalışmada ayrıca İslam ve Feminizm kavramlarının bir arada olup olamayacağı, İslamiyet’in kadını ikincil konuma koyup koymadığı gibi sorulara yanıt aranmıştır. Sonuç yerine ortaya koyulan noktalardan biri, İslam ve Feminizm kavramlarının paradoksal olduğu düşünülen yapısının birararadalığının mümkünlüğüdür. Literatürde sıklıkla kullanılan “cinsiyet cihadı” ve İslami Feministlerin çalışma alanlarından biri olan “İslami kaynakların yeniden okunması”, konunun daha anlaşılır kılınması için metaforik olarak ele alınmıştır. Bir diğer konu ise İslam dininin kadını ikincil konuma koyduğunu belirten yargıların aslında İslam’da olmadığı, İslam’ın yaşandığı farklı coğrafyaların geleneklerinden kaynaklandığıdır.

Abstract

As human beings, we are women or men according to our biologicalsex given by birth. Moreover, we are exposed to some references for ourbeing feminine or masculine in the society. These responsibilities, rolesand duties are called gender and gender causes some limits in the life ofwomen and men, but especially for women. The inequalities stemmingfrom these gender roles may lead women stay behind men in the fieldssuch as education, health, law, religion, etc.One of these limits, religion, is claimed to keep women in thebackground and even ignore them from immemorial times with the effectof patriarchy. What lies in the ground of these claims is themisinterpretation of the sacred texts by men.This study carried out with a qualitative method as descriptiveanalyses, aims at revealing Islamic Feminism. In this context firstlygeneral information about feminism was given. Then the paradoxalstructure and the progress of Islamic Feminism were put forth. Duringthis study, some answers to the questions as whether the concepts Islamand Feminism can coexist and whether Islam sets women to thesecondary position were also sought.As a conclusion one of the points that were enlightened is that it ispossible to use the concepts of Islam and Feminism which were regardedas being paradoxal. The concepts “Gender jihad”, used widely inliterature and “re-reading of the Islamic sources”, one of the main aims of Islamic Feminism, were taken metaphorically to make the issue moreunderstandable. Another point is that contrary to the judgments thatdeclare Islam subordinates women do not exist in Islam. The reason forthese kinds of explanations stems from the different traditions of Islamiccountries.