MOSTARLI HASAN ZİYÂ'Î'NİN "GIDÂ-YI ŞOMÂ" ADLI ŞERHİ

Özet

Mostarlı Hasan Ziyâ"î, 16. yüzyılda yaşamış divan şâirlerindendir. Kendisi Bosna-Hersek"in ilk divan sahibi şâiri olarak bilinmektedir. 17. yüzyıl tezkirecilerinden Kafzâde Fâizî"nin Zübdetü'l Eş'âr adlı eseri hariç biyografi kaynaklarında ismi geçmemektedir. Günümüzde Hasan Ziyâ"î, Müberra Gürgendereli tarafından hazırlanan Dîvân ve Kıssa-i Şeyh Abdürrezzâk adlı eserleriyle bilinmektedir. Ziyâ"î"nin eserlerinde yazdığını naklettiği Varka vü Gülşâhisimli mesnevisi ise hâlâ kayıptır. Hasan Ziyâ"î bugüne kadar bahsi geçen eserleri dolayısıyla divan şâiri kimliğiyle tanınıyordu. Araştırmalarımız sonucunda şâirin "Gıdâ-yı Şomâ" adında mensur bir eserinin olduğunu tespit ettik. Bu eser Saraybosna Tarih Arşivi Katalogu R - 444 / 1 numarada "Şerh-i Kasîdei Sa,,dî li-Ziyâ"î el-Mostarî" adıyla kayıtlıdır. Yazma, Ebu Bekr b. Valî b. Muhammed b. Hasan Travnik tarafından 1061 / 1651 yılında istihsah edilmiştir. bilinmemektedir. Sa,,dî-i Şîrâzî"nin bir kasidesinin şerhi olan bu eser 1579 - 80 tarihinde kaleme alınmıştır. Şerhin sonunda Sa,,dî"nin kasidesine nazire olarak yazılmış bir kaside vardır. Kasideden anlaşıldığına göre Hasan Ziyâ"î eserini, Hersek Sancak Beyi Sinan Bey"in oğlu İsa Bey"e sunmuştur. Elinizdeki makale inceleme ve metin olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Bu yazı Hasan Ziyâ"î"nin "Gıdâyı Şomâ" adlı şerhini ilim âleminin istifadesine sunma amacına hizmet etmektedir.

Abstract

Mostarlı Hasan Ziyâ"î is one of the 16th century divan poets. He is known to have produced the first divan in Bosnia and Herzegovina. His name was mentioned only in Zübdetü'l Eş'âr by Kafzâde Fâizî", a 17th century writer. Today, Hasan Ziyâ"î is famous for his works DîvânandKıssa-i Şeyh Abdürrezzâk, both studied by MüberraGürgendereli. Ziyâ"î"s mesnevi Varka vüGülşâh, whose presence ismentioned in his work, is still missing. Hasan Ziyâ"î, until recently, wasconsidered to be a divan poet due to his above mentioned literary work.As a result of our researches, it was discovered that Ziyâ"î had a prosenamed "Gıdâ-yı Şomâ". This literary work is registered as "Şerh-iKasîde-i Sa,,dî li-Ziyâ"î el-Mostarî" in the catologue of Historical Archive,in Sarajevo (registration no;R-444/1). Ebu Bekr b. Valî b. Muhammedb. Hasan Travnik rewrote the document in 1061/1651. Thewhereabouts of the original document is not known, though. "Gıdâ-yıŞomâ", an annotation of one of Sa,,dî-i Şîrâzî"s kaside's, was written in1579-80. At the end of the annotation, there is another kaside writtenas a critique of Sa,,dî"s kaside. As it can be deduced from the kaside, itwas presented to İsa Bey, who was the son of Sinan Bey, Hersek SancakRuler. This work, aiming to present Hasan Ziyâ"î"s "Gıdâ-yı Şomâ" to theappreciation of literary world, is organized in two parts; the text and theanaylsis of the text.