İBNÜ'L ARABÎ'DE İNSANIN FİİLLERİ

Özet

Gerek batı düşünce tarihinde gerekse İslâm düşünce dünyasındaahlâk düşüncesinin temel problemleri bulunmaktadır. Bunlar irade vehürriyet ilişkisi, kaza ve kaderin ahlâkla ilişkisi, adalet prensibi, hayırve şer problemi gibi hususlardır. Bu probleme birçok disiplin, örneğin;tasavvuf, kelam ve felsefe kendi perspektiflerinden bakmıştır. Bu çalışmaile, İbnü'l Arabî'de insanın filleri, bilhassa hayır ve şer açısından,belirlemek amaçlanmıştır. Bu temel amaca dayalı olarak, araştırmada şusorulara cevap aranmaktadır:Hayır ve şer nedir?İnsanın filleri nasıl meydana gelmektedir?Kötülüğün kaynağı nedir?İnsanın davranışı özü gereği kötü müdür?İnsan sorumlu bir varlık mıdır?İnsan özgür müdür?Çalışmaya İbnü'l Arabî'de hayır ve şerrin tanımı, irade, insanınfillerinin mahiyeti ve insan-Tanrı ilişkisi dahil edildi.İnsanın özü gereği kötülenmeyeceğini, yalnızca ondan çıkandavranışların kötülenmesi gerektiğini, bununla birlikte insanın sorumluolduğunu ifade eden İbnü'l Arabî, kulların fiillerinin, her ne olursa olsuntekvini emre uygun olarak meydana gelmesinden hareketle hayırolduğunu belirtmekte, hayır olmayı da var olmakla izaha çalışmaktadır.İbnü'l Arabî, kulun fiillerinde özgür olduğunu belirtmekte ve bunuKur'an'a dayandırmaktadır. Sonuç olarak, İbnü'l Arabî, ahlâkî düşüncenin temel problemleribağlamında insanın fiillerine dair düşünceleriyle felsefenin bu önemli vetartışmalı alanına önemli katkılarda bulunmaktadır.

Abstract

Both in the history of western idea and islamic idea, there are basic problems in terms of morality. These problems are; the relation between will and freedom, the relation of predestination and fate with morality, the basis of justice, the problem of goodness and evil. The disciplines, suchas islamic mysticism, kalam, philosophy take this problem from their point of view. With this study, it is aimed to find out the behaviors of human being in terms of Ibn 'Arabi’s point of view especially in terms of goodnes and evil. In terms of this aim, these guestions are answered: What is gooedness end evil? How do the human behaviors emerge? What is the root of the evil? Is human behavior bad in nature? Is human a responsible being? Is human free? This study includes Ibn 'Arabi’s description of goodness and evil, will, the importance of human behaviors and the relationship betwen human and God. Ibn 'Arabi, who is against to discredit human in terms of self- essence and defends to discredit human’s behaviors and supports the idea that human is a responsible being, expresses that humans’ behaviors are thought good since these behaviors are created by God, and goodness means existence, Ibn 'Arabi supports the idea that human is free in his behaviors and he bases this idea on Quran. In conclusion, Ibn 'Arabi contributes a lot with the idea of human behaviors based on the basic problems of morality.