Kars Mağaracik, Greek Village and its Chapel

Abstract

Kars, 1877-1878 arasında, “93 Harbi” olarak bilinen Osmanlı-Rus Savaşı’nda, 1877 yılında Rus ordusu tarafından işgal edilmiştir. Kent, 1878-1918 arasında 40 yıl Rus yönetimi altında kalmıştır. Bugünkü adı Ataköy olan Mağaracık, Kars’ın 13 km güneyinde yer alır. Mağaracık, 1878’den sonra Rusların Kars’ı yönettikleri dönemde Pontus’tan (Trabzon) gelen Rumların yerleştirildiği göçmen köylerinden biridir. 1886 Rus kayıtlarına göre köyde 68 hane, 322 erkek, 306 kadın toplam 628 Rum yerleşiktir. 1918’de köyün Rum nüfusu 1300 kişi olarak tahmin edilirken, 1919’da bu rakamın 1600 kişiye çıktığı görülür. Mağaracık köyünün yerleşim alanının dışında bulunan Rumlara ait tek nefli şapelin ele alındığı metinde, köyün tarihine kısaca değinilmiş ve arazi çalışmalarının verileri çerçevesinde yapı tanıtılmıştır. Şapel, köyün güneydoğusunda, yerleşim alanın biraz dışında bir dere yatağının kenarında, yamaçta yer alır. Yapı 2013’de yüzey araştırması kapsamında mimari olarak incelenmiş ve belgeleme çalışmaları tamamlanmıştır. 2018’de de bölgede araştırma yaparken yeniden ziyaret edilerek durumu kontrol edilmiştir. Yapının inşa tarihi bilinmemekle beraber mevcut veriler dikkate alındığında 1879-1918 arasında, Rus döneminde yapıldığı düşünülmektedir. Şapel, doğu-batı doğrultusunda dıştan, apsis dâhil, 8.95 m uzunlukta, 5.34 m genişlikte dikdörtgen, içten ve dıştan yarım daire tek apsislidir. Mağaracık köyündeki şapel, küçük boyutlu, basit planlı olsa da Kars’ta Rus döneminde yaşamış Rum nüfusun dini yapıları hakkında fikir vermesi açısından önem taşımaktadır.