BİRLEŞMİŞ MİLLETLER METİNLERİNDEKİ ‘EGEMENLİK’ KAVRAMI

Özet

Egemenlik kavramı, antik Yunandan günümüze tartışılan bir kavramdır. Ulus egemenliği, halkınegemenliği, devlet egemenliği, toprak egemenliği gibi birçok alanda kendisine yer bulan bu kavram, farklı düşünürler ve farklı disiplinler tarafından farklı yönleriyle ele alınmıştır. Son dönemde uluslararası siyasal sistemin yapısı, uluslararası hukuk ve uluslararası örgütlerdeki gelişmeler, egemenlik kavramının tartışılmasında farklı noktalara dikkati çekmektedir. Günümüzdeki gelişmeler neticesinde, eskinin mutlak yönetimleri ve yönetim anlayışlarının günümüzde eskisi kadar ‘mutlak’ olmadığı aşikârdır. Dünyadaki tüm devlet ve yönetimler, ister istemez birtakım kurum ve kurallarla sınırlanmaktadır. Bunun akabinde ortaya çıkan uluslararası örgütlerin ve hukuk kurallarının, egemenliğe ne derece müdahalesinin olduğu ve devletlerin egemenliğini sınırlandırıp-sınırlandırmadığı tartışması sürekli olarak gündemdedir. Birleşmiş Milletler Örgütü de gerek global yapısı, gerekse etkinliği sebebiyle kurulma aşamasından itibaren bu tartışmanın içerisinde olmuştur. Devletlerin egemenliklerine verdikleri önem ve bundan taviz vermek istememeleri, bu tür örgütlere üyelikte çekingen davranmaları ile sonuçlanmıştır. I. Dünya Savaşı sonucu ortaya çıkan Milletler Cemiyeti ve II. Dünya Savaşı sonucunda ortaya çıkan Birleşmiş Milletler, hem kuruluş Şartlarında hem de farklı organ ve kararlarında net ifadelerle egemenlik hakkında açıklamalar yapmışlardır. İki büyük savaş sonucunda, birçok yeni devletin ortaya çıktığı ve siyasal sistemdeki devletlerin sayısının arttığı düşünülürse, yeni ortaya çıkan devletlerin kaygısının giderilmesi oldukça önemlidir. Bu sebeple, dış ilişkilerde bağımsızlık olarak da açıklanabilecek devletlerin egemenliğinin, Birleşmiş Milletler Şartı ve kararlarında nasıl açıklandığı, hangi noktalar önem verildiği oldukça önemli bir hal almaktadır. Bu çalışmada, egemenlik kavramı tarihsel süreçte açıklanarak, Birleşmiş Milletler Örgütünün, kavrama nasıl baktığı kurallar ve kararları kapsamında açıklanmaya çalışılacaktır.

Abstract

The concept of sovereignty is a controversial concept that is beingdiscussed daily from ancient Greece. This concept, which is found inmany fields such as nation domination, people's sovereignty, statesovereignty and territorial sovereignty, is handled differently by differentthinkers and different disciplines. In recent years, the structure of theinternational political system, developments in international law andinternational organizations, draws attention to the different points indiscussing the concept of sovereignty. As a result of today'sdevelopments, the absolute management of the escape and theunderstanding of the management are not as 'absolute' as the presentday. All the governments and governments in the world are restricted byunwilling institutions. It is constantly on the agenda that the emerginginternational organizations and the rule of law, the extent to which itinterferes with sovereignty, and whether it limits the sovereignty of states.The United Nations Organization has been involved in this debate fromthe time of its establishment, due to its global structure and itseffectiveness. The importance given to the sovereignty of States and theirdesire to make concessions has resulted in their being shy of membershipin such organizations. After the end of the First World War, the Leagueof Nations and II. The United Nations, which emerged as a result of WorldWar II, made clear statements about sovereignty both in the FoundationTerms and in its different bodies and decisions. As a result of two majorwars, it is very important to eliminate the worry of emerging states ifmany new states are emerging and the number of states in the politicalsystem is thought to increase. For this reason, it is very important howthe sovereignty of the states, which can be described as independence in external relations, is explained in the United Nations Charter and itsdecisions and in which points are emphasized. In this work, the notionof sovereignty will be explained in the historical process and will be triedto be explained within the context of the rules and decisions of the UnitedNations Organization.