TÜRK ANTİ-ATASÖZLERİ ÜZERİNE SENTAKTİK BİR İNCELEME

Özet

Atasözleri öz, geleneksel ve akılda kalıcı sözler olarak, yüzyıllardır bilinen belli başlı gerçekleri veya benzer deneyimleri ifade etmek için kullanılmışlardır ve bunlar, herhangi bir değişime açık olmayan, kalıplaşmış ifadeler olarak bilinirler. Fakat teknoloji, kitle iletişim araçları, dış görünüş, hatta dilin kendisi gibi yaşam deneyimimizde bulunan kaçınılmaz değişiklikler, insanları atasözlerini bu değişiklikleri yansıtacak şekilde değiştirmeye yöneltmiştir. Bu çalışma, Türk antiatasözlerini yapısal cümle türleri açısından sentaktik bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Geleneksel atasözleri ile anti-atasözleri arasındaki bazı yapısal özellik farklılıklarını tespit etmek için bir karşılaştırma yapılmıştır. Tek bir sözcüğün değiştirilmesi, ikinci bölümün değiştirilmesi, atasözünün genişletilmesi, kelime kökenli yorumların eklenmesi, iki atasözünün birleştirilmesi gibi bir dizi mekanizmalardan ötürü atasözlerinin cümle yapısının her zaman aynı kalmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, geleneksel atasözlerine uygulanan tüm değişikliklere rağmen, anti-atasözleri benzer sesler ve geleneksel atasözlerinden aldığı temel yapıdan dolayı orijinal hallerini alıcılarına hatırlatır. Bu makalede yer alan anti-atasözlerinin tamamı Türkçedir. Bu anti-atasözlerinin pek çoğu internet kaynaklarından ve kurgusal olmayan kitaplardan, özellikle mizahi edebiyattan alınmıştır.

Abstract

Proverbs as short, traditional, and memorable sayings have beenemployed to express some evident truths or familiar experiences forcenturies, and they are known as inflexible structures. However, theinevitable changes in our life experience such as technology, mass media,appearance, even language itself lead people to modify the traditionalproverbs which are thereafter known as anti-proverbs; indicating therecent changes in lifestyles, technology or language. This study aims toexamine the Turkish anti-proverbs regarding their structural sentencetypes, from a syntactic perspective. A comparison has been made in orderto ascertain the differences between traditional proverbs and their antiproverbs regarding certain structural features. It has been recognizedthat the type of sentence structure is not always maintained due to manymechanisms such as replacing a single word; changing the second part;extending the proverb; adding literal interpretation; melding two proverbsand so on. Despite all the changes applied in the traditional proverbs, theanti-proverbs still remind the receivers of the original versions becauseof the similar sounds and the main structure borrowed from thetraditional one. The examples of the anti-proverbs including 29 antiproverbs derived from 25 traditional proverbs quoted in this article are inTurkish, and were taken from various sources such as social media;books; magazines; TV series; Social networking sites; songs; movies;newspapers; advertisement and so on.