Tarihi Yapıların Yeni Kullanıma Uyarlanması Yaklaşımı: Trabzon Kostaki Konağı Örneği

Abstract

Orijinal işlevini koruyamayan tarihi bir yapının, mimari karakterine uygun yeni bir işleve uyarlanması çağdaş koruma kuramı açısından kabul gören bir yaklaşımdır. Bir yapı, artık yapılma amacına hizmet edemiyorsa, yeni işlevine uyarlandığında yapının işlevinin devamlılığı sağlanarak yapı sürdürülebilir ve yaşanabilir olacaktır. Kostaki konağı orijinal işlevini koruyamayan yapılardan biridir. 1898-1913 yılları arasında Trabzon'da Banker Kostaki Teophylaktos tarafından yaptırılan konak, gelenekselden farklılaşan yapım sistemi, cephe düzeni, planimetrik özelliği, yoğun dekorasyon ve bezeme programı ile ülkenin mimarlık tarihinde özel bir yere sahiptir. Kostaki ailesi 1890'lı yıllarda Trabzon'a gelmiş olup, yapıda yürütülen özenli inşaat ve dekorasyon çalışmalarının tamamlanmasından sonra, 1913 yılında konağa taşınmıştır. Ancak Rus işgali sırasında, konak Rus ordusunun karargâhı haline getirilmiş ve aile evlerini terk etmek zorunda kalmıştır. Daha sonraki süreçte farklı işlevlere uyarlanan yapı, günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. Yapıyı farklı kullanımlara uyarlamak için yapılan müdahaleler, önemli malzeme ve yapısal sorunların oluşmasına neden olmuştur. Hazırlanan koruma projesi kapsamında, tarihi süreçte farklı işlevlerle kullanılan yapının hem ilk tasarımına, hem de sonraki müdahalelere saygı duyularak, yapının ömrünü uzatmayı planlayan koruma ve güçlendirme müdahaleleri geliştirilmiştir.Bu araştırma, orijinal işlevini sürdüremeyen Kostaki konağının ilk yapım tarihinden günümüze kadar geçirdiği değişim ve dönüşüm sürecini üç kronolojik döneme ayırarak incelemektedir. Restitüsyon dönemleme önerisinin yanısıra, restorasyon ve sergileme projelerinin hazırlanması sırasında ortaya çıkan sonuçların ve üretilen yazılı ve görsel belgelerin de araştırmacılarla paylaşılması amaçlanmaktadır.