Bazı tane sorgum çeşitlerinin besin madde kompozisyonu ve sindirilebilir kuru madde veriminin belirlenmesi

Determination of the chemical composition and deigestible dry matter yields of some grain sorghum varieties

Özet

Bu çalışmada, Doğu Anadolu bölgesi koşullarına uygun ve yüksek besin madde verimine sahip tane sorgum çeşitlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, bitki materyali olarak Öğretmenoğlu, Akdarı, Aldan, Beydan, Ramada, A-298, DK-64 ve KS-397 olmak üzere sekiz adet tane sorgum çeşidi kullanılmıştır. Tanelerini olgunlaştıran sorgum çeşitlerinin önce başakları ve hemen sonra hasılları elle hasat edilmiştir. Örneklerin kuru madde (KM), organik madde (OM), ham protein (HP), nötral deterjant fiber (NDF) ve asit deterjant fiber (ADF), in vitro sindirilebilirlik düzeyleri ile KM verimi ve Sindirilebilir KM verimleri belirlenmiştir. Hasılların KM düzeyleri % 26,64-35,36 arasında bulunmuştur (P < 0,05). Ramada ve Aldan çeşitlerinin hasıllarına ait OM düzeyleri diğer çeşitlerin hasıllarına ait OM düzeylerinden daha düşük olarak bulunmuştur (P < 0,05). Hasıllara ait NDF ve ADF içeriği Beydarfda en yüksek, DK-64 çeşidinde ise en düşük olduğu görülmüştür (P < 0,05). Hasıllara ait en yüksek in vitro sindilebilirlik, KM verimi ve Sindirilebilir KM verimi DK-64 ve Aldan çeşitlerinde elde edilmiştir (P < 0,05). Çeşitler içerisinde Öğretmenoğlu'na ait taneler en yüksek HP, ancak Beydarı ile birlikte en düşük in vitro sindirilebilirliliğe sahip olduğu görülmüştür (P < 0,05). KM verimi ve Sindirilebilir KM verimi bakımından en yüksek verim Ramada çeşidine ait tanelerden elde edilmiştir (P < 0,05). Toplam (tane + hasıl) KM verimi, Sindirilebilir KM verimi ve HP verimi Ramada ve A-298 çeşitlerinde diğer çeşitlere oranla daha yüksek bulunmuştur (P < 0,05). Sonuç olarak, Sindirilebilir KM ve HP verimleri baz alındığında, yetiştirilen sorgum çeşitleri arasında bölge şartlarına uygun en yüksek verim Ramada çeşidinden alınmış ve bunu sırasıyla A-298 ve Aldan çeşitleri izlemiştir.

Abstract

The objective of this study was to determine sorghum varieties that are suitable for north Anatolian conditions and possess high nutrient yields. Eight grain sorghum varieties, namely, Öğretmenoğlu, Akdarı, Aldan, Beydarı, Ramada, A-298, DK-64 and KS-397, were utilized as plant material in the experiment. When the grains were mature, they were harvested first, and then residues were harvested by hand. Samples were analyzed for dry matter (DM), organic matter (OM), crude protein (CP), neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF), and in vitro DM digestibility. Digestible DM yields were also calculated. The DM content of residues ranged from 26.64% to 35.36% (P < 0.05). Concentrations of OM in residues were significantly lower (P < 0.05) in Ramada and Aldan compared with the other varieties. While NDF and ADF concentrations in residues were highest in Beydarı, they were lowest in DK-64 (P < 0.05). Residues of DK-64 and Aldan had the highest in vitro digestibilities, DM yields and digestible DM yields (P < 0.05). Öğretmentoğlu grain had the highest CP, whereas Beydarı had the lowest in vitro digestibility (P < 0.05). Ramada grain had the highest DM and digestible DM yields (P < 0.05). Total (forage + grain) DM yield, digestible DM yield and CP yield were significantly higher in Ramada and A-298 compared with the other varieties (P < 0.05). It can be concluded that, of the sorghum varieties grown, Ramada had the highest yield and adaptation for north Anatoilan conditions, followed by A-298, based on digestible DM and CP yields, respectively.