Mevsimlerin yanık mekanizmaları üzerine etkileri

Bülent ÇOMÇALI, Cengiz CEYLAN, Buket ALTUN ÖZDEMİR, Serhat OCAKLI, Hikmet Pehlevan ÖZEL, Ahmet Çınar YASTI

Özet

Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı yatış gerektiren yanıklarda mevsimlerin yanık mekanizmaları üzerinde etkisini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada yatış gerektiren 419 yanık hastasının demografik verileri, yanık derece ve yüzdelerine, yanık yaralanma mekanizmaları, yanık nedenleri ve mortalite, morbidite bilgileri retrospektif olarak elde edildi. Yanık mekanizmaları termal yanıklar (alev yanığı, haşlanma yanığı, temas yanığı), kimyasal ve elektrik yanıkları olarak gruplandırıldılar. Yanık yüzdeleri hesap edilirken yüzey alanına göre dokuzlar kuralı kullanılarak hesaplandı. Mevsimsel ayrım kuzey yarım küreye göre yapıldı. Bulgular: Mevsimlere göre en fazla yanık 130 hasta (%31,0) ile ilkbaharda olduğu görüldü. Yanık mekanizmalarından en fazla yanık türü 159 hasta ile haşlanma yanığı ve bunu takiben 146 hasta ile alev yanığı izlemekteydi. Elektrik ve kimyasal yanıkların daha çok ilkbahar ve yaz aylarında sıklığının arttığı görüldü. Yanık türleri ile mevsimler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu görüldü (p= 0,024). Vakaların 82’si iş kazası olmakla birlikte çoğunluğu sırası ile sonbahar ve yaz mevsimlerinde olduğu görüldü ve iş kazaları ile mevsimler arasında istatistiki olarak anlamlı farklılık görüldü (p= 0,045). Kış ve yaz mevsiminde 65 yaş üzeri bireylerin haşlanma ve nedenli yanık yaralanmasına anlamlı oranda daha fazla maruz kaldıkları görüldü (p= 0,014). Sonuç: Mevsim değişikliklerinin yanık türlerindeki etkisi görülmekle birlikte, kış mevsimlerinde özellikle termal yanıkların daha sık olması beklenirken, yatış endikasyonu olan hastalarda bunun beklendiği gibi olmadığı görüldü ve özellikle iş kazalarında daha sık görülen kimyasal, elektrik yanıklarının yaz ve ilkbahar gibi sıcak mevsimlerde olduğu görüldü. Bu anlamda, yanık birimleri mevsimlere göre değişen hasta profillerine hazırlıklı olmalıdır.

Abstract

Objective: This study aimed to evaluate seasonal effects on the mechanisms of burn injuries in patients requiring hospitalization. Material and Methods: A retrospective evaluation was made using the information of 419 hospitalized burns patients, including demographic data, degree and percentage of burn injury, cause and mechanism of burn injury, morbidity and mortality. Burn mechanisms were grouped as thermal burns (flame, boiling liquid, contact), chemical burns and electrical burns. When calculating the percentage of body surface area burned, the rule of nines was applied. Seasonal classification was made appropriate to the northern hemisphere. Results: According to the seasons, the most burns were seen in spring months (n= 130, 31.0%). In the examination of the mechanism of burn injury, the most common type of injury was boiling liquid in 159 patients followed by flame injury in 146 patients. There was an increase in electrical and chemical burns in spring and summer. A statistically significant difference was determined between the types of burns according to the seasons (p= 0.024). The burn injury occurred as a result of a workplace accident in 82 cases, the majority of which were in autumn, and summer, and the difference in the seasons was determined to be statistically significant (p= 0.045). There was a statistically significant increase in the exposure of individuals aged >65 years to boiling liquid burns in winter and summer months (p= 0.014). Conclusion: The results of this study showed a seasonal effect on the types of burn injuries. A higher rate of thermal burns was expected to be found in winter, but this was not the case in patients with indications for hospitalization, as chemical and electrical burns in workplace accidents were seen more frequently in warmer seasons of spring and summer. In this context, burns units should be prepared for patient profiles to vary according to the season.